Cmentarz Rakowicki nie jest tylko największą i jedną z najbardziej znanych krakowskich nekropolii. To również ogromny zapis historii miasta i kraju.
Na powierzchni około 42 hektarów znajduje się ponad 75 tys. grobów. Spoczywają tu artyści, pisarze, naukowcy, politycy, społecznicy, żołnierze i przedstawiciele rodzin od pokoleń związanych z Krakowem. Najstarsza część nekropolii jest wpisana do rejestru zabytków.
Pierwsze pochówki odbyły się tutaj w 1803 roku. Pierwszą pochowaną osobą była 18-letnia Apolonia Bursikowa, która zmarła na gruźlicę. Jej pierwotna mogiła nie zachowała się, ale przy murze cmentarza znajduje się odtworzona tablica przypominająca o tym pochówku.
Jan Matejko. Jeden z najbardziej charakterystycznych grobowców
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych grobów na Rakowicach jest miejsce spoczynku Jana Matejki. Malarz, którego obrazy przedstawiające najważniejsze wydarzenia z historii Polski należą do najbardziej znanych dzieł rodzimego malarstwa, został pochowany przy głównej alei cmentarza. Jego monumentalny grobowiec trudno przeoczyć podczas spaceru po najstarszej części nekropolii.
Matejko zmarł w Krakowie w 1893 roku. Jego nazwisko jest dziś jednym z tych, które najmocniej kojarzą się zarówno z miastem, jak i całym Cmentarzem Rakowickim.
Wisława Szymborska. Grób noblistki na Rakowicach
Na Cmentarzu Rakowickim spoczywa także Wisława Szymborska, jedna z najwybitniejszych polskich poetek i laureatka Literackiej Nagrody Nobla. Poetka zmarła 1 lutego 2012 roku w Krakowie. Pogrzeb odbył się osiem dni później. Szymborska została pochowana w rodzinnym grobowcu – w kwaterze GD, w rzędzie 10., w grobie numer 10.
Marek Grechuta, Piotr Skrzynecki i Ewa Demarczyk w Alei Zasłużonych
Szczególnie ważnym miejscem jest Aleja Zasłużonych w kwaterze LXIX. To właśnie tam spoczywa Marek Grechuta – wokalista, kompozytor i poeta, którego twórczość na trwałe związała się z Krakowem. W tej samej części cmentarza znajduje się grób Piotra Skrzyneckiego, twórcy i wieloletniego gospodarza Piwnicy pod Baranami. Z Piwnicą pod Baranami związana była również Ewa Demarczyk. Artystka, nazywana „Czarnym Aniołem”, zmarła 14 sierpnia 2020 roku. Jej pogrzeb odbył się 26 sierpnia. Demarczyk była jedną z najbardziej charakterystycznych postaci polskiej piosenki artystycznej.
Zbigniew Wodecki. Tu spoczywa jeden z najbardziej lubianych polskich muzyków
Na Rakowicach pochowano także Zbigniewa Wodeckiego. Muzyk, wokalista, kompozytor i multiinstrumentalista zmarł 22 maja 2017 roku w wieku 67 lat. Osiem dni później został pochowany w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Rakowickim. Wodecki był mocno związany z Krakowem. W swojej karierze współpracował m.in. z Ewą Demarczyk i Markiem Grechutą, a jego „Zacznij od Bacha”, „Chałupy” czy „Pszczółka Maja” należą do najbardziej rozpoznawalnych utworów polskiej muzyki rozrywkowej.
Tadeusz Kantor zaprojektował własny nagrobek
Wyjątkowe miejsce na Rakowicach zajmuje grób Tadeusza Kantora – malarza, scenografa, reżysera i twórcy teatru Cricot 2. Znajdujący się w kwaterze LXXII nagrobek nawiązuje do jednego z jego najsłynniejszych spektakli – „Umarłej klasy”. Co szczególnie ciekawe, projekt pomnika przygotował sam Kantor. W przypadku cmentarza, na którym wiele nagrobków samo w sobie ma wartość artystyczną, mogiła Kantora należy do najbardziej charakterystycznych.
Helena Modrzejewska. Gwiazda, która podbiła sceny po obu stronach oceanu
Idąc dalej główną aleją, można dotrzeć do nagrobka Heleny Modrzejewskiej. Była jedną z największych polskich aktorek XIX wieku, a jej kariera nie ograniczała się do Polski. Odnosiła sukcesy także na scenach amerykańskich. Oficjalny serwis Krakowa wymienia jej grób jako jedno z charakterystycznych miejsc na trasie przez Rakowice.
Kossakowie. Artystyczna dynastia na Rakowicach
Na nekropolii można również odnaleźć groby przedstawicieli słynnej rodziny Kossaków. Spoczywają tutaj m.in. Juliusz Kossak i Wojciech Kossak. Z rodziną tą związane były kolejne pokolenia wybitnych malarzy i ludzi kultury, a jej nazwisko jest jednym z najmocniej kojarzonych z artystycznym Krakowem. Na Rakowicach pochowani są również inni wybitni malarze, w tym Józef Mehoffer, Piotr Michałowski i Jerzy Nowosielski.
36
Tu spoczywa rodzina Jana Pawła II
Jednym z miejsc szczególnie często odwiedzanych przez pielgrzymów jest grobowiec rodzin Wojtyłów i Kaczorowskich. Pochowani są w nim rodzice Jana Pawła II – Emilia z Kaczorowskich Wojtyła i Karol Wojtyła senior, a także starszy brat przyszłego papieża, Edmund Wojtyła. Spoczywają tam również dziadkowie Jana Pawła II od strony matki – Feliks i Maria Kaczorowscy – oraz inni członkowie rodziny. Grobowiec znajduje się w części cmentarza od strony ul. Prandoty.
Józef Dietl, Ignacy Daszyński i Henryk Jordan
Rakowice są również miejscem spoczynku osób, których nazwiska na stałe weszły do historii Krakowa i Polski. Pochowany jest tutaj Józef Dietl – lekarz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i prezydent Krakowa. Na cmentarzu znajduje się także grób Ignacego Daszyńskiego, jednego z najważniejszych polskich polityków przełomu XIX i XX wieku. Spoczywa tu również Henryk Jordan – lekarz i społecznik, którego nazwisko kojarzone jest przede wszystkim z ideą ogrodów jordanowskich.
Kobiety, które zmieniały Kraków
Lista znanych kobiet pochowanych na Rakowicach jest znacznie dłuższa niż tylko Szymborska, Demarczyk i Modrzejewska. Miasto Kraków wymienia wśród nich również m.in. Jadwigę Jędrzejowską, wybitną polską tenisistkę, działaczkę społeczną Kazimierę Bujwidową oraz pierwsze kobiety zdobywające dostęp do studiów na krakowskich uczelniach. Z tego powodu powstał nawet specjalny szlak poświęcony kobietom pochowanym na Cmentarzu Rakowickim.
To także ogromna galeria sztuki pod gołym niebem
Cmentarz Rakowicki warto odwiedzić nie tylko ze względu na nazwiska. Wiele znajdujących się tutaj pomników i grobowców to cenne dzieła sztuki sepulkralnej. Tworzyli je znani architekci i rzeźbiarze, a wśród autorów prac znajdujących się na nekropolii wymieniani są m.in. Xawery Dunikowski, Antoni Madeyski i Bronisław Chromy. Najstarsza część cmentarza wraz z historycznym układem i drzewostanem została objęta ochroną konserwatorską. W 1976 roku Cmentarz Rakowicki wpisano do rejestru zabytków.
Lista znanych osób spoczywających na Rakowicach jest znacznie dłuższa. Są tu również groby profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego, naukowców, wojskowych, uczestników powstań narodowych, legionistów oraz ludzi związanych z życiem politycznym i społecznym Krakowa.
Podcasty
Playlisty tematyczne
