Tragiczne losy polskich malarzy. Groby mistrzów pędzla. Niezapomniani WIDEO

2022-05-19 18:09
SG Tragiczny los polskich malarzy
Autor: GRAFIKA SE SG Tragiczny los polskich malarzy

W programie "Niezapomniani. Cmentarne historie" czas na znanych polskich malarzy i ich rodziny. Zobaczycie groby takich mistrzów jak Jan Matejko, Jacek Malczewski, Józef Chełmoński, czy Juliusz i Wojciech Kossakowie.

Bernardo Bellotto zwany Canaletto (1721-1780) - włoski malarz pochodzący z Wenecji, specjalizujący się w wedutach - widoku miasta. Nadworny malarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Jego dzieła można oglądać m.in. na Zamku Królewskim w Warszawie i w Muzeum Narodowym. Został pochowany w podziemiach kościoła Przemienienia Pańskiego lub na cmentarzu istniejącym przy tej świątyni do połowy XIX wieku.

Marcello Bacciarelli (1731-1818) - włoski malarz pochodzący z Rzymu. Tworzył dla króla Augusta III i cesarzowej Marii Teresy. Potem został nadwornym malarzem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Za swoje zasługi dostał obywatelstwo i herb. Był pierwszym dziekanem Oddziału Nauk i Sztuk Pięknych przy Królewskim Uniwersytecie Warszawskim. Jego praprawnukiem był aktor Ryszard Bacciarelli (1928-2021), który pochowany jest w grobie rodzinnym na Starych Powązkach. Marcello Bacciarelli został pochowany na cmentarzu ujazdowskim przy kościele parafialnym św. Anny i św. Małgorzaty. Po rozebraniu świątyni i zamknięciu cmentarza w 1822, ich szczątki zostały przeniesione do podziemi katedry św. Jana.

Jan Matejko (1838-1893) - najsłynniejszy polski malarz tworzący obrazy historyczne i batalistyczne. Jego ojciec Franciszek Ksawery (1789-1860) był Czechem i uczył muzyki, a matka Joanna Rossberg (1802–1845) pochodziła z polsko-niemieckiej rodziny rymarzy, którzy byli protestantami. W sumie Jan Matejko miał 10. rodzeństwa (8 braci i siostrę). Jego brat Edward Matejko (1829-1907) był agronomem, nauczycielem w szkole rolniczej oraz powstańcem styczniowym. Często pozował bratu do obrazów. Inny brat, Franciszek Matejko (1928-1873) był historykiem i bibliotekarzem, pracownikiem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pod koniec życia chorował psychicznie, myślał, że Mesjaszem. Jan Matejko miał żonę Teodorę z Giebułtowskich (1846-1896). Pozował mężowi do obrazów m.in. jako Bona Sforza i Barbara Radziwiłłówa. Mieli razem pięcioro dzieci, najmłodsza Regina zmarła kilka tygodni po porodzie. Także cierpiała na chorobę umysłową. Jan Matejko zmarł w wyniku krwotoku wewnętrznego i został pochowany w grobie rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim. Najdłużej żyła Helena (1867-1932) - dożyła 65 lat, Beata (1869-1926) po mężu Kirchmayer - namalował ją Wyspiański, Jerzy (1873-1927) i Tadeusz (1865-1911). Córka Helena wyszła za mąż za malarza Józefa Unierzyskiego (1863–1948), ucznia swojego ojca.

Jacek Malczewski (1854-1929) herbu Tarnawa - przedstawiciel symbolizmu - pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie. Jego najbardziej znane obrazy to: Hamlet polski. Portret Aleksandra Wielopolskiego i Melancholia. Ciotką malarza była znana mistyczka Wanda Malczewska (1822-1896), której proces beatyfikacyjny właśnie się toczy. Malczewski spokrewniony był także ze znanym kompozytorem Karolem Szymanowskim (prapradziadek Malczewskiego i praprapradziadek Szymanowskiego byli braćmi). Z kolei prapradziadek Szymanowskiego - Dominik był posłem na Sejm Wielki, szambelanem króla Stanisława Augusta. Ożenił się z córką krakowskiego aptekarza, Marią Gralewską i miał córkę Julię (1888-1938) i syna Rafała (1892-1965), także malarza. Rafał był także taternikiem, omal nie zginął na Zamarłej Turni, gdzie śmierć poniósł jego towarzysz Stanisław Bronikowski (1895-1917). Z żoną Bronisławą, nauczycielką angielskiego, miał syna Krzysztofa (1917-2005) i córkę Zofię. Zmarł w Montrealu, gdzie pojechał na wystawę. Tam też został pochowany.

Władysław Podkowiński (1866-1895), pseudonim „Andrzej Ansgary”, prekursor polskiego impresjonizmu. Do jego najsłynniejszych obrazów należy Szał uniesień, który namalował rok przed śmiercią. Żył w biedzie, co doprowadziło do zapalenia płuc i przedwczesnej śmierci. Jego pogrzeb odbył się na Starych Powązkach w Warszawie.

Józef Chełmoński (1849-1914) - przedstawiciel realizmu - Babie lato, Bociany, Czwórka. Po ślubie z Marią z Korwin-Szymanowskich (była spokrewniona z Jackiem Malczewskim) wyjechał do Paryża, gdzie urodziły się im dzieci - Jadwiga, Maria, Zofia i Józef. Po powrocie mieszkali w Warszawie, a potem osiedli w Kuklówce pod Grodziskiem. Mieli jeszcze córki Hannę i Wandę oraz syna Tadeusza. Troje z dzieci zmarło w wieku dziecięcym. Został pochowany w Żelechowie pow. grodziski. Córka Wanda Chełmońska (1889-1971) - malarka, pochowana jest w grobie Melchiora Korwin-Szymanowskiego (1724-1797/1718-1788), fundatora cmentarza Stare Powązki (rodzina matki).

Juliusz Kossak (1824-1899) malował małoformatowe dzieła głównie techniką akwarelową. Był jednym z inicjatorów utworzenia w Krakowie Muzeum Narodowego. Ojciec Wojciecha Kossaka oraz Tadeusza (1857-1935), majora WP - pochowany na cmentarzu ewangelicko-katolickim w Górkach Wielkich. Miał też córki Zofię i Jadwigę. Wnuczka Jadwiga Unrug była żoną Stanisława Ignacego Witkiewicza "Witkacego". Namalował takie obrazy jak: Bitwa pod Raszynem, Bitwa pod Wiedniem, Bitwa pod Parkanami, Odsiecz smoleńska. Miał dwóch braci - Leona (1827-1877), także malarza i Władysława (1828-1918), powstańca styczniowego, który wyemigrował do Australii. Doczekał się siedmiorga dzieci z dwoma żonami. Zajmował się poszukiwaniami złota. Spoczął na cmentarzu Springvale. Juliusz Kossak pochowany jest natomiast w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim.

Wojciech Kossak (1856-1942) - malarz, autor obrazów Olszynka Grochowska i Panorama Racławicka (razem z Janem Styką (1858-1925) - zmarł w Rzymie i był tymczasowo pochowany w Verano). Synowie Styki - Tadeusz (1889-1954) i Adam (1890-1959) także byli malarzami. Tadeusz pochowany jest na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Los Angeles. Tu także sprowadzono szczątki jego ojca. Adam Styka został pochowany w Alei Zasłużonych cmentarza w „Nowej Częstochowie” Ojców Paulinów w Doylestown (Pensylwania, USA). Wojciech Kossak to autor wielu obrazów przedstawiających wydarzenia z okresu wojen napoleońskich i powstania listopadowego. Był ojcem malarza Jerzego Kossaka (1886-1955), poetki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej (1891-1945) - cmentarz w Manchasterze i pisarki Magdaleny Samozwaniec (1894-1972) - Powązki Wojskowe. Wnuczka Gloria Kossak (1941-1991) także była malarką a Simona (1943-2007), profesorem nauk leśniczych - spoczęła na cm. parafialnym w Porytem. Prawnuczka Joanna także zajmuje się malarstwem.

Maksymilian Gierymski (1846-1874) - malarz, powstaniec styczniowy - Patrol powstańczy. Zmarł na gruźlicę w wieku zaledwie 28 lat. Pochowany w Bad Reichenhal na cmentarzu przy kościele św. Zenona. Jego bratem był  Aleksander Gierymski (1850-1901) - Żydówka z pomarańczami, Trumna chłopska, nocturny. Zmarł w szpitalu psychiatrycznym w Rzymie. Pochowany na Campo Verano w Rzymie.

Stanisław Ignacy Witkiewicz - Witkacy (1885-1939) - polski pisarz, malarz, filozof, dramaturg i fotografik. Autor "Szewców". Pochowany na cmentarzu Jeziory Wielkie na Polesiu (Ukraina). Popełnił samobójstwo po wkroczeniu do Polski Armii Czerwonej we wrześniu 1939 roku. W 1988 komunistyczna władza zorganizowała jego fikcyjny pogrzeb na Pęksowym Brzysku w Zakopanem. Na cmentarzu pochowani są rodzice Witkacego - Stanisław (1851-1915), także malarz i Maria (1853-1931) - dwa inne groby. Jego żona Jadwiga (1893-1968) z domu Unrug, która była wnuczką Juliusza Kossaka, także pochowana jest na Cmentarzu na Pęksowym Brzysku. Witkacy namalował m.in. portret Juliana Tuwima.

Leon Wyczółkowski (1952-1936) - pochowany na cmentarzu we Wtelnie. Malarz stworzył takie obrazy jak: Orka na Ukrainie, Rybacy brodzący po wodzie

Józef Brandt (1841-1915) - pochowany na cmentarzu rzymskokatolickim w Radomiu. Jego ojciec Jan Alfons Brandt (1812-1846) był lekarzem, przyjacielem szkolnym Fryderyka Chopina - Stare Powązki. Lekarzami byli także dziadek malarza - Franciszek Brandt (1777-1834) i pradziadek Fryderyk Spaeth (1747-1813). Matka, Anna Lessel (1811–1878) pochodziła natomiast ze znanej rodziny architektów. Babka Marianna z domu Spaeth (1778–1845) pochowana jest natomiast na cmentarzu ewangelicko-augsburskim. Józef Brandt to autor obrazów: Bitwa pod Chocimiem i Czarniecki pod Koldyngą.

Henryk Siemiradzki (1843–1902) - Stare Powązki (grób symboliczny). 24 września 1903 r. prochy malarza przeniesiono do krypty zasłużonych na krakowskiej Skałce. Ożenił się ze swoją 18-letnią kuzynką Marią Pruszyńską (Prószyńska). Obrazy Pochodnie Nerona, kurtyna Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, kurtyna Teatru Miejskiego we Lwowie, Dirce chrześcijańska.

Norblinowie - znany ród przemysłowców i fabrykantów i kamieniarzy. Wywodził się z Francji. W Polsce zapoczątkował go Jan Piotr Norblin, wł. Jean-Pierre Norblin de La Gourdaine (1745-1830) - malarz, był żonaty z Polką, Marianną z Tokarskich. Przyjechał do Polski i malował dla Czartoryskich. Powrócił do Francji, gdzie zmarł w Paryżu Jego synami byli:

Louis Pierre Martin (Ludwik Piotr Marcin) Norblin (1781-1854) urodził się w Warszawie, był wiolonczelistą. Do Francji wyjechał jako 17-latek. Pochowany na paryskim cmentarzu Père-Lachaise.

Aleksander Jan Konstanty Norblin (1777-1828) - rzeźbiarz, brązownik - Stare Powązki (grób już nie istnieje). Jego dziećmi byli:

August Norblin (1807-1870), właściciel fabryki lamp w Warszawie - Stare Powązki

Wincenty Konstanty (1805-1872), właściciel zakładu metalowego w Warszawie - cmentarz ewangelicko-reformowany. Był współtwórcą Towarzystwa Akcyjnego Fabryk Metalowych „Norblin, Bracia Buch i T. Werner". Produkowali głównie świeczniki, wazony, zastawy stołowe z brązu, srebra i platyny. Majątek wyceniano na 150 tys. rubli. Teodor Werner (1836–1902) był zięciem Wincentego, mężem jego córki Albertyny - Cmentarz ewangelicko-reformowanym. Ich synem był Wacław Werner (1879-1948), fizyk, wykładowca Politechniki Warszawskiej.

Jan Piotr Sylwin (1812-1870), nauczyciel w Instytucie Szlacheckim w Warszawie,

Adam Julian (1814-1893)

Lucyna (ur. i zm. 1820)

Rozalia Adelajda (1821-1849)

Dzieci Wincentego byli:

Julia Matylda Norblin (1839–1920) – zamężna dwukrotnie: z Leonem Pipernburgiem (zm.1862), z Adamem Norblinem (1839–1902) - filantropka, działaczka społeczna i wieloletnia przewodnicząca zarządu Przytułku dla Sierot Zboru Ewangelicko-Reformowanego w Warszawie, bezdzietna.

Albertyna Norblin (1843–1912) – zamężna z Teodorem Wernerem (1836–1902), przemysłowcem i członkiem zarządu zakładu Norblinów,

Melania Norblin (1845–1931)

Wnuk Aleksandra, syn Wincentego - Ludwik Norblin (1836-1914) - platernik - cmentarz ewangelicko-reformowany. Za jego czasów kapitał zakładowy wynosił 1,5 mln rubli. Jego drugą żoną była Ludwika Fukier (1848–1911), córka kupca Teofila Fukiera. Jego wnukiem był Henryk Fukier (1886-1959) znany restauratora i właściciel winiarni na Starym Mieście - Stare Powązki. Pierwsza żona Norblina, Cecylia (1844-1864) ze Strohmeyerów miała tylko 20 lat - Cm. ewangelicko-augsburski

prawnuk Juliusz Stefan Norblin (1892-1952) - plastyk, malarz, karykaturzysta, ilustrator i plakacista, projektant wnętrz, architektury i mody. Popełnił samobójstwo (postępująca utrata wzroku) w San Francisco. Był mężem aktorki Leny Żelichowskiej (1910-1958). Mieli syna Andrew, który został gitarzystą. Prochy małżonków zostały sprowadzone w 2012 roku i pochowane na Starych Powązkach.

Walenty Wańkowicz (1799-1842) - malarz, przedstawiciel klasycyzmu i romantyzmu. Był synem Melchiora Wańkowicza, sędziego mińskiego, i Scholastyki z Goreckich herbu Dołęga, siostry poety Antoniego Goreckiego (1787-1861) - pochowany na cmentarzu Montmorency pod Paryżem. Walenty został pochowany został na cmentarzu Montmartre.

Znany pisarz, dziennikarz i korespondent wojenny Melchior Wańkowicz (1892-1974) był krewnym Walentego - Stare Powązki. Jest on autorem książek Na tropach Smętka, Bitwa o Monte Cassino, Ziele na kraterze - książka poświęcona córkom - Krystynie i Marcie - Tili Erdman (1921-1982). Krystyna (1919-1944) ps. Anna zginęła w powstaniu warszawskim w rejonie cmentarza ewangelickiego. Była sanitariuszką batalionu Parasol i łączniczką Janusza Brochwicza-Lewińskiego ps Gryf (1920-2017).

Henryk Rodakowski (1823-1894) - malarz romantyczny, portrecista - Cmentarz Rakowicki. Ojciec inżyniera Zygmunta Rodakowskiego (1864-1939), pradziadek historyka sztuki Jacek Woźniakowski (1920-2012), współzałożyciel wydawnictwa „Znak” - cmentarz w Laskach i prapradziadek znanej polityk, europosłanki PO Róży Thun i Henryka Woźniakowskiego, filozofa rzecznika prasowego premiera Tadeusza Mazowieckiego. Pradziadkiem Róży Thun był także ekonomista Jan Gwalbert Pawlikowski (1860-1939) - Pęksowy Brzyzek (tu także leżą jego synowie Michał 1887-1970 - wypadek samochodowy w Londynie i Jan 1891-1962 - pisarz taternik) którego synową była poetka Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1891-1945), córka Wojciecha Kossaka - Southern Cemetery w Manchesterze. Wnukiem Jana Pawlikowskiego jest filozof Karol Tarnowski, przyrodni brat Woźniakowskiego.

Aniela Pawlikowska (1901-1980) "Lela", synowa Jana Gwalberta była malarką, córką Maryli (1873-1930) i Wacława (1865-1922) Wolskich - Cm. Łyczakowski. Jej babka Wanda Młodnicka z d. Monne (1850-1923) była narzeczoną Artura Grottgera. Po jego śmierci wyszła za malarza Karola Młodnickiego (1835-1900) - Cmentarz Łyczakowski we Lwowie. Siostrą Anieli była Beata Obertyńska (1898-1980 w Londynie), poetka - symboliczny grób na Pęksowym Brzyzku. Siostrą Pawlikowskiej -Jasnorzewskiej była Magdalena Samozwaniec (1894-1972), pisarka satyryczna - Powązki Wojskowe.

Groby słynnych malarzy cz. 1. Niezapomniani
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE