O tych zależnościach rozmawiali uczestnicy II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026, które odbyło się na Uniwersytecie Warszawskim. Trzy debaty dotyczyły bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego, znaczenia local content oraz przyszłości polskiego rolnictwa. W czasie Forum wskazywano też na wpływ inicjatyw z okresu polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w 2025 r. na wielosektorową politykę bezpieczeństwa.
Wydarzenie zorganizowała Fundacja FAPA przy współudziale Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego oraz Fundacji „Instytut Bezpieczeństwa Europejskiego”. Partnerem głównym była Polska Fundacja Narodowa. Partnerem strategicznym została Polska Spółka Gazownictwa, a partnerem instytucjonalnym Uniwersytet Warszawski.
Partnerami wydarzenia były także TAURON Nowe Technologie, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Krajowa Grupa Spożywcza, Agro Aplikacje, AGRO ubezpieczenia oraz LipCo Foods. Patronat medialny sprawowały „Super Express” i „Super Biznes”. Wydarzenie zostało dofinansowane ze środków Polskiej Fundacji Narodowej.
Energia musi działać także w czasie kryzysu
W debacie o bezpieczeństwie surowcowym i energetycznym uczestniczyli: Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii; Roman Warchoł, wiceprezes zarządu TAURON Nowe Technologie; Józef Matysiak, zastępca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, oraz prof. dr hab. Mariusz Maciejczak ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, członek Rady Nadzorczej Krajowej Grupy Spożywczej. Rozmowę prowadził Jakub Kurasz, koordynator ds. otoczenia zewnętrznego w Centrum Transformacji Energetycznej przy Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz dyrektor ds. komunikacji w PwC Polska.
Prelegenci mówili przede wszystkim o odporności całego systemu energetycznego. Przekonywali, że sama budowa nowych źródeł nie wystarczy, jeśli nie będą jej towarzyszyć inwestycje w sieci, magazyny energii i infrastrukturę zdolną do pracy w sytuacji kryzysowej.
Konrad Wojnarowski wskazał trzy warunki powodzenia transformacji energetycznej. - Z naszego punktu widzenia istotne są trzy filary tych zmian: po pierwsze dobre strategie, po drugie właściwa legislacja i po trzecie odpowiednie finansowanie - mówił wiceminister.
Dużo miejsca poświęcono energetyce rozproszonej. System oparty na lokalnych instalacjach jest trudniejszy do sparaliżowania niż model zależny od kilku dużych źródeł. W tym kontekście pojawiły się biogaz, biometan i społeczności energetyczne. Ich rozwój może zwiększyć samowystarczalność gmin, gospodarstw i przedsiębiorstw, a jednocześnie pozwolić na wykorzystanie surowców pochodzących z polskiego rolnictwa.
Józef Matysiak (NFOŚiGW) podał, że program dotyczący magazynów energii ma wartość 4 mld zł. W trakcie rozmowy wskazywano również na planowane wsparcie transformacji ciepłownictwa oraz programu „Energia dla Wsi”.
Ważnym wątkiem były surowce krytyczne. Uczestnicy podkreślali, że bezpieczeństwo nie zależy wyłącznie od ich importu i wydobycia, ale znaczenie ma także odzyskiwanie surowców oraz ich przetwarzanie w kraju.
Local content to nie tylko pochodzenie kapitału
W drugim panelu wzięli udział Grzegorz Wrona, podsekretarz stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych; Urszula Pasławska, posłanka i przewodnicząca sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa; Wojciech Trojanowski, członek zarządu STRABAG, oraz Wojciech Kowalski, członek zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa. Debatę prowadził Hubert Biskupski, zastępca redaktora naczelnego „Super Expressu” i szef „Super Biznesu”.
Prelegenci przekonywali, że local content nie powinien być sprowadzany do prostego podziału na firmy polskie i zagraniczne. Liczy się rzeczywisty wpływ przedsiębiorstwa na krajową gospodarkę, zatrudnienie, podatki, rozwój kompetencji oraz współpraca z lokalnymi dostawcami. - Local content to jest odwaga w wykorzystywaniu zasobów, które są w Polsce - podkreślał Grzegorz Wrona.
Urszula Pasławska zwracała uwagę, że polityka ta powinna służyć zatrzymywaniu w kraju nie tylko zamówień, ale również surowców i wiedzy potrzebnej do ich przetwarzania. - Z mojej perspektywy local content to jest przede wszystkim zadbanie o to, aby kompetencje i surowce nieprzetworzone nie wyjeżdżały z Polski, ponieważ nie da się dużo zarobić na surowcach nieprzetworzonych, które dzisiaj eksportujemy - mówiła posłanka.
Wojciech Trojanowski (STRABAG) zaproponował rozróżnienie między pojęciem firmy polskiej a podmiotu krajowego. Przekonywał, że nie należy sprowadzać dyskusji o local content do „mierzenia polskości w polskości”. - Dla mnie firma lokalna i firma polska to jest taka, która ma tutaj zasoby, ma tutaj potencjał, zatrudnia polskich pracowników, odprowadza w Polsce podatki, jest partnerem lokalnych społeczności. To pozwoli jej w sposób mądry konkurować lokalnie i być może globalnie - mówił członek zarządu STRABAG.
W strategicznych inwestycjach nie można więc kierować się wyłącznie najniższą ceną. Równie ważne są jakość, bezpieczeństwo dostaw oraz korzyści pozostające w krajowej gospodarce. Firmy powinny też z odpowiednim wyprzedzeniem poznawać plany największych zamawiających. Przygotowanie nowych technologii, maszyn i pracowników wymaga czasu.
Wojciech Kowalski (PSG) podał, że według szacunków Polskiej Spółki Gazownictwa średni poziom spełnienia sześciu kryteriów local content przekracza w spółce 93 proc. PSG prowadzi również szkolenia dla wykonawców i rozwija rozwiązania wspierające ich płynność finansową.
Bez wody nie będzie stabilnej produkcji żywności
W debacie poświęconej bezpieczeństwu żywnościowemu uczestniczyli Adam Nowak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi; Wojciech Legawiec, prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; Leszek Świętochowski, prezes zarządu Krajowej Grupy Spożywczej; Marta Ślubowska, dyrektor Działu Prawnego i Compliance Grupy LipCo Foods; prof. Adam Niewiadomski, prorektor Uniwersytetu Warszawskiego; Bożena Wróblewska, prezes Centrum Promocji Krajowej Izby Gospodarczej, oraz Wojciech Pomajda, wiceprezes zarządu Agro Aplikacje. Panel prowadził Hubert Biskupski.
Jednym z najważniejszych tematów był dostęp do wody. Adam Nowak uznał zmiany klimatu i brak odpowiedniej adaptacji za podstawowe zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski. - Bez dostępu do wody i bez stabilnych warunków klimatycznych, pogodowych, rolnictwo, niezależnie czy mówimy o produkcji roślinnej, czy zwierzęcej, w Polsce nie będzie miało możliwości funkcjonowania. To uznaję za wyzwanie numer jeden - podkreślił wiceminister.
Zmiany klimatu zwiększają ryzyko susz, gwałtownych opadów i strat w gospodarstwach. Pomoc wypłacana po wystąpieniu szkód pozostaje potrzebna, ale nie może zastąpić działań zapobiegawczych.
Wojciech Legawiec (ARiMR) podał, że od 2010 r. do końca 2025 r. ARiMR wypłaciła 23 mld zł pomocy związanej z sytuacjami kryzysowymi. Według przedstawionych przez niego danych 7,3 mld zł z tej kwoty dotyczyło anomalii pogodowych.
Wśród potrzebnych działań wymieniano retencję, systemy nawadniania i technologie wykorzystujące dane pogodowe oraz satelitarne. Prelegenci rozmawiali również o stabilności produkcji, warunkach konkurencji, eksporcie i szukaniu nowych rynków zbytu.
Osobnym tematem była przyszłość wspólnej polityki rolnej oraz możliwe skutki przystąpienia Ukrainy do Unii Europejskiej. Podkreślano, że rozwój eksportu jest ważny dla sektora rolno-spożywczego, ale musi iść w parze z bezpieczeństwem dostaw na rynek krajowy. Pandemia i wojna w Ukrainie pokazały, jak szybko mogą zostać zakłócone dotychczasowe łańcuchy dostaw.
Odporność buduje się przed kryzysem
Energetyka, przemysł i rolnictwo są od siebie zależne. Produkcja żywności potrzebuje energii i wody. Duże inwestycje wymagają firm, technologii i pracowników dostępnych w kraju. System energetyczny musi z kolei opierać się na infrastrukturze, której nie sparaliżuje pojedyncza awaria lub przerwana dostawa.
II Forum Bezpieczeństwa Polski pokazało, że same zasoby nie wystarczą. Potrzebne są także krajowe kompetencje, sprawna infrastruktura i decyzje podejmowane z wyprzedzeniem. Braków ujawnionych podczas kryzysu nie da się uzupełnić z dnia na dzień.
Nowa przestrzeń do dyskusji o bezpieczeństwie
W czerwcowej inauguracji cyklu debat w ramach Forum Bezpieczeństwa Polski 2026, poświęconej bezpieczeństwu energetycznemu i ekonomicznemu, wzięli udział m.in. dr Marek Sawicki, Marszałek Senior Sejmu RP, prof. dr hab. Marcin Wiącek, Rzecznik Praw Obywatelskich, Michał Szczerba, poseł do Parlamentu Europejskiego, oraz Bartosz Kublik, Prezes Banku Ochrony Środowiska. Druga edycja Forum skoncentrowała się na zagadnieniach, które w obliczu zmian geopolitycznych mają coraz większe znaczenie dla stabilności państwa.
III Forum Bezpieczeństwa Polski 2026, zaplanowane na wrzesień, będzie kolejną odsłoną cyklu debat poświęconych najważniejszym wyzwaniom stojącym przed Polską. Celem wydarzenia jest stworzenie przestrzeni do merytorycznej dyskusji i wypracowania rekomendacji dotyczących odpornej gospodarki oraz bezpieczeństwa strategicznych sektorów państwa. Organizatorzy chcą, aby Forum stało się miejscem regularnego dialogu administracji publicznej, biznesu i środowiska naukowego.
Podcasty
Playlisty tematyczne
