82 lata temu Niemcy podjęli decyzję o założeniu obozu Auschwitz

i

Autor: EAST NEWS 82 lata temu Niemcy podjęli decyzję o założeniu obozu Auschwitz.

Niemcy stworzyli piekło na ziemi. 82 lata temu założono obóz w Auschwitz

2022-04-04 7:06

Dokładnie 82 lata temu Niemcy podjęli decyzję o założeniu jednego z najstraszniejszych miejsc w historii ludzkości. Nazistowski reżim zdecydował o założeniu obozu Auschwitz. W straszliwych warunkach naziści zabili co najmniej milion ludzi, głównie Żydów, ale także Polaków i osób innych narodowości. Przez wiele lat uważano, że decyzja została podjęta 27 kwietnia 1940 r., jednak historycy uważają, że szef SS Heinrich Himmler wydał rozkaz już na początku kwietnia.

KL Auschwitz stał się największym z niemieckich obozów. W 1942 r. w nieodległej wsi powstał Auschwitz II-Birkenau, który stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości.

Zdaniem historyków z Muzeum Auschwitz, dokumenty wskazują, że już 15 kwietnia 1940 r. złożona została wiążąca obietnica przyznania dla tworzonego obozu pierwszej transzy dwóch milionów marek. Kwota miała pokryć koszty adaptacji bloków pokoszarowych. Oznacza to, że wcześniej dokonano przynajmniej pobieżnego rozeznania liczby i stanu dostępnych obiektów, aby ocenić orientacyjnie koszt koniecznych prac budowlanych. Nie byłoby to możliwe bez oficjalnego rozkazu.

Projekt stworzenia obozu koncentracyjnego w Auschwitz powstał w Urzędzie Wyższego Dowódcy SS i Policji we Wrocławiu, którym dowodził gruppenfuehrer SS Erich von dem Bach-Zelewski. Pod koniec 1939 r. wystąpił z nim podległy mu inspektor policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa oberfuehrer SS Arpad Wigand.

Niemcy szukali miejsca na obóz zagłady

Niemców niepokoił narastający opór Polaków. Rozwiązanie problemu dostrzegali w masowych aresztowaniach. Brakowało jednak miejsc, w których można byłoby umieścić zatrzymanych. Istniejący system obozów koncentracyjnych był niewystarczający, a więzienia na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim - przepełnione.

Zdaniem Wiganda, do stworzenia nowego obozu, który mógłby pomieścić około dziesięciu tysięcy osób, nadawały się koszary po polskiej armii, położone w peryferyjnej dzielnicy Oświęcimia, wcielonego 8 października 1939 r. do Rzeszy. Już w granicach III Rzeszy i ze zmienioną nazwą na Auschwitz, miało się ono stać wzorcowym miastem niemieckim.

Wigand zwracał uwagę m.in., że obóz można utworzyć szybko, adaptując budynki po koszarach. Lokalizacja nie trafiła jednak do przekonania wszystkim przedstawicielom władz niemieckich.

Piekielny obóz mógł powstać w innym miejscu

Zdaniem szefa centrum badań w Muzeum Auschwitz Piotra Setkiewicza, w styczniu 1940 r. Niemcy brali pod uwagę kilka lokalizacji. Trzy z nich znajdowały się w przedwojennych granicach Rzeszy: w Welzheim, Kislau i Frauenberg, jedna w Sosnowcu, a ostatnia w Oświęcimiu, którego nazwę okupant zmienił na Auschwitz. W lutym pojawił się pomysł stworzenia nowego obozu koncentracyjnego w Sztutowie (Stutthof).

Piotr Setkiewicz uważa, że za lokalizacją obozu na obrzeżach Auschwitz przemawiało kilka kwestii. Przede wszystkim istniał tam kompleks 22 budynków murowanych oraz kilkudziesięciu baraków drewnianych, które można było wykorzystać jako magazyny, warsztaty, stajnie i garaże. Chodziło o oszczędność pieniędzy i materiałów budowlanych, które były w czasie wojny w Niemczech ściśle reglamentowane.

Istotna była też bliskość węzłowej stacji kolejowej, co ułatwiało dostarczanie więźniów i materiałów budowlanych. Obiecujące były perspektywy rozwoju. Teren wokół planowanego obozu należał do polskich chłopów, których można było łatwo wysiedlić nie płacąc rekompensat. Obszar od świata zewnętrznego izolowały też rzeki Wisła i Soła.

W styczniu 1940 r. do Auschwitz przyjechała komisja wysłana przez inspektora obozów koncentracyjnych oberfuehrera Richarda Gluecksa. Jej członkowie orzekli, że dawne koszary nie nadają się do urządzenia w nich obozu. 1 lutego Himmler zarządził ponowną inspekcję wszystkich lokalizacji. Trzy tygodnie później Gluecks przekazał mu, że w Auschwitz, po drobnej przebudowie, można szybko otworzyć obóz kwarantanny.

Auschwitz, czyli piekło na ziemi

Organizacją obozu zajął się Rudolf Hoess, który 4 maja otrzymał nominację na komendanta. Prace przygotowawcze trwały od maja do połowy czerwca. Niemcy wysiedlili z okolicy około 1200 osób. Teren dawnych koszar porządkowało 300 oświęcimskich Żydów. Hoess zatrudnił też kilkunastu polskich robotników. 20 maja rapportfuehrer Gerhard Palitzsch przywiózł do Auschwitz 30 niemieckich kryminalistów osadzonych w Sachsenhausen. Stworzyli zaczątek kadry funkcyjnej.

Za datę uruchomienia obozu uważany jest 14 czerwca. Wówczas z Tarnowa dotarł pierwszy transport 728 polskich więźniów politycznych.

Sonda
Czy odwiedziłeś/łaś obóz Auschwitz-Birkenau?
Pierwszy transport do Auschwitz - 80 rocznica w Tarnowie

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki