Ćwiczenia w zeszycie czy aplikacja edukacyjna – co lepsze do nauki w domu?

• Zeszyt wspiera naukę pisania, czytelność zapisu i spokojne ćwiczenie bez powiadomień
• Aplikacja może ułatwiać powtórki, jeśli zawiera jasne polecenia i od razu informuje o poprawności odpowiedzi
• Sama obecność ekranu nie poprawia wyników, jeśli zadanie nie odpowiada konkretnemu celowi nauki
• Najlepsze efekty daje łączenie krótkiej pracy w aplikacji z samodzielnym zadaniem na papierze

Zeszyt czy aplikacja edukacyjna? Najpierw ustal, czego dziecko ma się nauczyć

Ćwiczenia w zeszycie czy aplikacja edukacyjna nie są zamiennikami w każdej sytuacji. Jeśli dziecko ma opanować kształt liter, pisać wyraźniej, układać zdania albo zapisywać tok rozwiązania zadania, zeszyt będzie potrzebny. Gdy celem jest powtarzanie tabliczki mnożenia, rozpoznawanie głosek, nauka słówek lub utrwalanie wiadomości z przyrody, dobrze przygotowana aplikacja pozwala w tym samym czasie wykonać więcej krótkich ćwiczeń.

Warto też uwzględnić wiek i etap nauki. Dziecko w pierwszych klasach nadal intensywnie uczy się pisać ręcznie, dlatego nie powinno zastępować wszystkich ćwiczeń klawiaturą lub stukaniem w ekran. Starszy uczeń może częściej korzystać z narzędzi cyfrowych, ale nadal powinien umieć zapisać odpowiedź, streścić tekst i rozwiązać zadanie bez podpowiedzi programu.

Zeszyt sprawdza się, gdy ważny jest sposób zapisu

Zeszyt do nauki w domu jest szczególnie przydatny przy nauce pisania, ortografii, redagowaniu wypowiedzi i matematyce. Rodzic widzi nie tylko końcową odpowiedź, lecz także to, czy dziecko zgubiło znak, pominęło etap obliczeń albo nie rozumie polecenia. Dzięki temu łatwiej dobrać kolejne ćwiczenie, zamiast dawać dziecku wiele podobnych kart pracy.

Pisanie odręczne wymaga wolniejszego tempa niż wybieranie odpowiedzi na ekranie. To bywa zaletą, gdy dziecko ma nauczyć się dokładności i samodzielnie przypomnieć sobie materiał. Badania dotyczące nauki pisania wskazują, że systematyczne ćwiczenia mogą poprawiać czytelność pisma, choć nie ma jednego programu, który byłby najlepszy dla każdego dziecka.

Zeszyt ma też praktyczne ograniczenia. Dziecko, które długo przepisuje, może skupić się na samym rysowaniu liter i stracić sens zadania. Jeśli dziecko ma trudności z precyzyjnym pisaniem, dysleksję, kłopoty ze wzrokiem lub szybko męczy się podczas pisania, warto ograniczyć ilość przepisywania, pozwolić mu odpowiadać ustnie albo skorzystać z technologii jako wsparcia.

Aplikacja edukacyjna najlepiej sprawdza się w krótkich ćwiczeniach jednej umiejętności

Aplikacja edukacyjna może być dobrym narzędziem do krótkich, powtarzalnych ćwiczeń. Dziecko od razu widzi, czy odpowiedź jest poprawna, może spróbować jeszcze raz i przejść przez serię przykładów bez czekania na sprawdzenie przez dorosłego. W badaniach z udziałem młodszych dzieci najczęściej sprawdzano aplikacje wspierające naukę podstaw matematyki. Ich skuteczność zależała jednak od programu i sposobu korzystania z niego.

Nie każda aplikacja reklamowana jako edukacyjna rzeczywiście pomaga w nauce. Kolorowe nagrody, rankingi i szybkie przechodzenie poziomów mogą odciągać uwagę od liczenia, czytania lub rozumowania. Po kilku minutach dobrze jest zapytać dziecko, czego się nauczyło, a potem dać mu jedno podobne zadanie bez ekranu. Jeśli dziecko nie potrafi go wykonać, program prawdopodobnie zbyt mocno podpowiada albo przede wszystkim bawi, zamiast uczyć.

Dla młodszych dzieci pomocna jest obecność dorosłego, przynajmniej na początku. Wspólne przejście kilku zadań pozwala zauważyć niezrozumiałe polecenia i porozmawiać o błędzie. Sam komunikat o błędnej lub poprawnej odpowiedzi nie wyjaśnia, dlaczego dane rozwiązanie jest właściwe.

Jak wybrać aplikację edukacyjną dla dziecka?

Przy wyborze aplikacji edukacyjnej warto sprawdzić jej zawartość, zanim dziecko zacznie z niej korzystać. Program powinien pasować do wieku dziecka i materiału omawianego w szkole, a nie tylko obiecywać rozwój wielu umiejętności naraz. Lepiej wybrać narzędzie do jednego celu, na przykład ćwiczenia działań do 20, niż aplikację z dziesiątkami przypadkowych minigier.

Przed instalacją dobrze sprawdzić kilka konkretnych rzeczy:

• czy aplikacja pokazuje reklamy, zachęca do zakupów lub kieruje dziecko do innych treści
• czy wymaga zakładania konta, podawania danych albo zgody na dostęp do mikrofonu, zdjęć i lokalizacji
• czy polecenia są po polsku i odpowiadają poziomowi dziecka
• czy można wyłączyć dźwięki, powiadomienia oraz elementy, które rozpraszają podczas zadania
• czy po błędnej odpowiedzi program podaje wskazówkę, zamiast tylko odejmować punkty

Jeśli aplikacja ma służyć do nauki, nie musi być używana codziennie ani przez długi czas. Liczy się to, czy dziecko ćwiczy właściwą umiejętność i robi postępy. Gdy program wywołuje złość, zachęca głównie do zbierania nagród albo nie pozwala przerwać zadania bez utraty zdobytych punktów, lepiej z niego zrezygnować.

Zeszyt i aplikacja w jednym planie nauki

Zamiast na stałe wybierać jedno narzędzie, warto łączyć pracę w zeszycie z ćwiczeniami w aplikacji. Można rozpocząć od krótkiego wyjaśnienia nowego zagadnienia i dwóch przykładów zapisanych w zeszycie. Potem dziecko może wykonać kilka ćwiczeń w aplikacji, a na końcu samodzielnie rozwiązać dwa lub trzy podobne zadania na papierze.

Taki układ pokazuje, czy dziecko rozumie temat, czy jedynie reaguje na wskazówki programu. Przy nauce słówek dziecko może zapisać kilka wyrazów i ułożyć z nimi zdania. W matematyce warto poprosić o zapisanie obliczeń, a po przeczytaniu tekstu, o krótką odpowiedź na pytanie. Nie trzeba wypełniać całej strony ani kończyć wielu poziomów w aplikacji.

Jeśli dziecko protestuje przed jedną formą nauki, warto najpierw sprawdzić powód. Czasem zadanie jest za trudne, instrukcja niejasna, pismo męczy rękę albo aplikacja działa za szybko. Na początek wystarczy jedno krótkie zadanie w zeszycie, kilka ćwiczeń w aplikacji, a na końcu sprawdzenie, czy dziecko potrafi wykonać podobne zadanie bez ekranu.

Źródła:

• Education Endowment Foundation (Using Digital Technology to Improve Learning)
• PubMed (Apps As Learning Tools: A Systematic Review)
• What Works Clearinghouse, IES (Teaching Elementary School Students to Be Effective Writers)
• PubMed (Curriculum-Based Handwriting Programs: A Systematic Review With Effect Sizes)
• HealthyChildren.org (Why Co-Viewing Is Important: Tips to Share Screen Time With Your Kids)
• NASK (Wszystko, co trzeba wiedzieć o aplikacjach – Raport Dyżurnet.pl)