- Płacz podczas oglądania bajki może wynikać ze smutku, strachu, napięcia lub współczucia dla bohatera
- Na reakcję dziecka wpływają też zmęczenie, wcześniejsze przeżycia i intensywność sceny
- Najlepiej nazwać emocję, dać bliskość i pozwolić przerwać oglądanie
- Warto poszukać wsparcia, jeśli lęk nie mija po zakończeniu bajki i utrudnia dziecku sen, zabawę lub codzienne funkcjonowanie
Dlaczego dziecko płacze podczas oglądania bajki?
Dziecko płacze na bajkach, bo przeżywa historię po swojemu. Może mu być żal bohatera, który zgubił rodzica, przestraszyć się pościgu albo zaniepokoić, gdy postać jest odrzucona przez innych. Nawet pogodna animacja miewa sceny napięcia, smutku i zagrożenia, a muzyka, ciemne obrazy czy nagła zmiana tonu mogą dodatkowo nasilić emocje.
Wrażliwość emocjonalna nie jest wadą i sama w sobie nie powinna niepokoić. Dzieci różnią się temperamentem, doświadczeniami i tym, jak intensywnie reagują na obrazy oraz dźwięki. Ten sam film jedno dziecko obejrzy spokojnie, a inne rozpłacze się przy scenie, która dorosłemu wyda się mało ważna.
Reakcja bywa silniejsza pod koniec dnia, po trudnym dniu w przedszkolu lub szkole, podczas choroby albo wtedy, gdy dziecko jest głodne i zmęczone. Bajka nie musi być wtedy jedyną przyczyną płaczu. Czasem bajka staje się tylko pretekstem do płaczu po trudnym dniu.
Jak reagować, gdy dziecko płacze podczas bajki?
Płacz przy bajce najlepiej potraktować poważnie, ale spokojnie. Zamiast mówić, że przecież nic się nie stało albo że to tylko bajka, można nazwać to, co widać: „Widzę, że zrobiło ci się smutno” albo „Ta scena była dla ciebie straszna”. Dziecko nie musi od razu umieć wyjaśnić swojej reakcji.
Warto usiąść obok, przytulić dziecko, jeśli tego chce, i zaproponować zatrzymanie bajki. Nie trzeba przekonywać dziecka, by oglądało dalej, ani zawstydzać go z powodu łez. Po chwili można krótko wyjaśnić, co wydarzyło się w fabule, oraz zapytać, która scena była najtrudniejsza.
Jeśli dziecko chce wrócić do bajki, najlepiej zrobić to dopiero wtedy, gdy się uspokoi. Można przewinąć trudny fragment, obejrzeć go razem albo po prostu z niego zrezygnować. Celem nie jest przyzwyczajenie dziecka do każdej przykrej sceny, lecz pokazanie mu, że może zauważać emocje i prosić o pomoc.
Bajka dla dzieci nie zawsze będzie odpowiednia dla każdego dziecka
Nie każda bajka dla dzieci będzie odpowiednia dla każdego dziecka, nawet jeśli ma oznaczenie właściwe dla jego wieku. Oznaczenie wiekowe jest tylko wskazówką. Nie uwzględnia indywidualnej wrażliwości dziecka ani nie mówi dokładnie, czy w filmie pojawiają się sceny rozstania, zagrożenia, śmierci postaci, głośne niepokojące dźwięki lub nagłe straszne obrazy. Warto sprawdzić opis treści i, szczególnie u młodszych dzieci, obejrzeć bajkę razem.
Podczas wspólnego oglądania rodzic może zauważyć, że dziecko się napina lub niepokoi, zanim zacznie ono płakać. Dziecko może wtedy zatrzymać film, zadać pytanie albo schować się blisko rodzica. Rozmowa po seansie nie musi być długa, czasem wystarczy zapytać, co było śmieszne, smutne, dziwne lub straszne.
Nie trzeba usuwać z życia dziecka wszystkich opowieści, w których ktoś się smuci lub ma kłopoty. Łagodna historia oglądana z bliską osobą może pomóc rozmawiać o stracie, przyjaźni, strachu czy przepraszaniu. Ważne jest jednak tempo dziecka i możliwość przerwania seansu bez komentarzy, że przesadza.
Kiedy lęk po bajce powinien zaniepokoić rodzica?
Rozmowa z pediatrą lub psychologiem dziecięcym może być pomocna, jeśli trudności nie mijają po zakończeniu bajki i wyraźnie wpływają na codzienne funkcjonowanie dziecka. Sam płacz podczas poruszającej sceny zwykle nie jest powodem do niepokoju. Znaczenie ma to, jak długo dziecko dochodzi do siebie, czy reakcje się nasilają oraz czy lęk pojawia się także poza oglądaniem.
Warto zwrócić uwagę zwłaszcza na sytuacje, gdy po bajkach dziecko:
- przez wiele dni wraca myślami do strasznej sceny i przez dłuższy czas nie może się uspokoić
- ma częste koszmary, boi się zasypiać lub potrzebuje, by dorosły był przy nim aż do zaśnięcia
- unika zwykłych aktywności, ponieważ obawia się podobnych sytuacji jak w filmie
- często odczuwa silny lęk także w codziennych sytuacjach, na przykład w domu, w przedszkolu, w szkole lub podczas rozstań
Dobrze jest zanotować, co dziecko oglądało, co dokładnie je poruszyło i jak długo trwały trudności. Taka obserwacja ułatwia rozmowę ze specjalistą, jeśli będzie potrzebna. Na co dzień najważniejsze jest proste wsparcie: zauważyć łzy, dać dziecku poczucie bezpieczeństwa i dobierać historie do jego aktualnej wrażliwości.
16
Źródła:
- HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Should I let my child watch scary movies?)
- HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Age-Appropriate Media: Can You Trust Parental Guidance Ratings?)
- HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Virtual Violence: How Does it Affect Children?)
- ZERO TO THREE (First Feelings: The Foundation of Healthy Development, Starting From Birth)
- American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (Frequently Asked Questions)
Podcasty
Playlisty tematyczne
