Maluch zdejmuje skarpetki przy każdej okazji. Dlaczego tak chętnie chodzi boso?

• Zdejmowanie skarpetek około 1. roku życia wspiera rozwój samodzielności, koordynacji i świadomości własnego ciała
• Chodzenie boso w domu pomaga maluchowi uczącemu się chodzić wyczuwać podłoże i ćwiczyć równowagę
• Szorstki materiał, ucisk, pot czy zbyt sztywne buty wywołują dyskomfort i skłaniają dziecko do zdejmowania skarpetek
• Na zewnątrz warto upewnić się, że podłoże nie jest zbyt gorące i nie stwarza ryzyka skaleczenia

Dlaczego maluch zdejmuje skarpetki? To często nauka samodzielności

Zdejmowanie skarpetek, butów czy czapki jest dla małego dziecka jedną z pierwszych czynności związanych z samodzielnym ubieraniem się. Wiele dzieci około 1. roku życia potrafi już ściągnąć skarpetki i buty, choć założenie ich pozostaje jeszcze trudne. Maluch sprawdza wtedy, co potrafią jego ręce, jak porusza się ciało i jaki efekt daje pociągnięcie materiału.

Takie zachowanie może nasilać się, gdy dziecko odkrywa swoją sprawczość i chce wielokrotnie powtarzać nową czynność. Warto spokojnie nazwać to, co się dzieje, na przykład: „Zdjąłeś skarpetkę, teraz czujesz stopy”. Zamiast ciągle zakładać ją od nowa, można pozwolić dziecku poćwiczyć tam, gdzie bose stopy są bezpieczne i nie marzną.

Chodzenie boso w domu a rozwój zmysłów

Bosa stopa odbiera więcej bodźców z podłoża niż ta w skarpetce czy bucie. Dywan, panele, mata, trawa czy piasek mają inną fakturę i temperaturę, a dziecko uczy się dopasowywać do nich swój krok. Dla malucha stawiającego pierwsze kroki to doskonały trening równowagi.

Dzieci różnią się też wrażliwością na bodźce. Jednemu maluchowi przeszkadza szew na palcach, gumka przy kostce albo szorstki materiał, a inne dziecko po prostu lubi mocniej czuć podłoże. Nie musi to oznaczać problemu ani celowego przeciwstawiania się rodzicowi.

W domu, na czystej i bezpiecznej powierzchni, chodzenie boso jest jak najbardziej wskazane dla dziecka, które już chodzi. Dzieci, które jeszcze nie chodzą, nie potrzebują sztywnych butów, a przed chłodem mogą je chronić skarpetki lub miękkie buciki. Gdy potrzebne jest obuwie, lepiej sprawdzają się lekkie, płaskie i elastyczne modele, które nie ograniczają ruchu stopy.

Dziecko nie chce nosić skarpetek. Sprawdź rozmiar, materiał i temperaturę

Dziecko zdejmuje skarpetki najczęściej wtedy, gdy jest mu po prostu niewygodnie. Warto sprawdzić, czy nie są za ciasne przy palcach i kostce, nie zsuwają się w bucie oraz nie mają twardego, drażniącego szwu. Dyskomfort mogą zwiększać także potliwe stopy, syntetyczny materiał, przegrzanie i buty, które są zbyt małe, za wąskie albo sztywne.

Niepokojące są zwłaszcza utrzymujące się zaczerwienienie, łuszczenie skóry, świąd, pieczenie, bolesne pęknięcia lub otarcia. W takiej sytuacji nie należy zakładać, że chodzi wyłącznie o niechęć do skarpetek. Zmiany skórne warto skonsultować z pediatrą, ponieważ mogą mieć różne przyczyny i wymagać odpowiedniego postępowania.

Pomocne bywa wybieranie miękkich, przewiewnych skarpetek bez uciskającej gumki oraz mierzenie butów wraz ze wzrostem stopy. Dziecko może też łatwiej zaakceptować ubranie, gdy ma wybór między dwiema parami skarpetek. Nie każde dziecko od razu polubi noszenie skarpetek, jednak wyeliminowanie drażniących bodźców zazwyczaj zmniejsza opór malucha.

Kiedy na zewnątrz lepiej założyć dziecku buty?

Na nieznanym terenie buty pełnią przede wszystkim funkcję ochronną. Mogą zabezpieczać stopę przed szkłem, ostrymi kamieniami, gorącym chodnikiem, rozgrzaną gumową nawierzchnią i zabrudzonym podłożem. Zanim pozwolisz dziecku biegać boso po placu zabaw, warto dotknąć nawierzchni dłonią i upewnić się, że nie ma na niej niebezpiecznych przedmiotów.

Jeśli maluch chodzi na palcach tylko od czasu do czasu podczas zabawy boso, może to być element eksperymentowania z ruchem. Warto jednak obserwować, czy potrafi postawić całe stopy płasko, nie ma trudności z równowagą i nie potyka się często. Gdy chodzenie na palcach jest stałe albo utrzymuje się długo po rozpoczęciu samodzielnego chodzenia, przydatna będzie konsultacja z fizjoterapeutą dziecięcym. Na co dzień najlepiej łączyć bezpieczne chwile boso w domu z wygodnym, dobrze dopasowanym obuwiem tam, gdzie stopa potrzebuje ochrony.

Źródła:

• Raising Children Network (Getting dressed: helping children learn)
• ZERO TO THREE (Your Child's Sensory Threshold: Mastering the Messiness of Springtime)
• ChoosePT / American Physical Therapy Association (Physical Therapy Guide to Atypical Pediatric Walking Patterns (Gait Deviations))
• OrthoKids / Pediatric Orthopaedic Society of North America (Athletic Shoes)
• PMC / Children (Understanding the Role of Children's Footwear on Children's Feet and Gait Development)
• Akademia NFZ (Zdrowa stopa – na co uważać i jak ćwiczyć)
• DermNet (Juvenile plantar dermatosis)
• Child Accident Prevention Trust (Safety at the park: Top tips for keeping children safe)
• ChoosePT / American Physical Therapy Association (Physical Therapy Guide to Toe Walking)