Przepuklina pępkowa u niemowlęcia: objawy, przebieg i kiedy potrzebny jest zabieg

• Przepuklina pępkowa to zwykle miękkie uwypuklenie w okolicy pępka, które staje się bardziej widoczne podczas płaczu
• Około 90 proc. przepuklin pępkowych zamyka się samoistnie przed ukończeniem 4. roku życia
• Ból pępka lub brzucha, twardy albo przebarwiony guzek, wymioty i odmowa jedzenia wymagają pilnej konsultacji lekarskiej
• Monety, plastry i opaski zakładane na pępek nie pomagają zamknąć przepukliny, a mogą podrażnić skórę

Przepuklina pępkowa u niemowlęcia. Skąd się bierze i jak wygląda?

Przepuklina pępkowa u niemowlęcia powstaje wtedy, gdy po urodzeniu nie zamknie się całkowicie niewielki otwór w ścianie brzucha, w miejscu, w którym w życiu płodowym przebiegała pępowina. Przez ten otwór może uwypuklać się tkanka z wnętrza brzucha, tworząc pod skórą miękki, zaokrąglony guzek. Nie jest to skutek złego obcięcia ani pielęgnacji pępowiny.

Wypukłość bywa najbardziej widoczna, gdy dziecko płacze, kaszle, napina brzuch lub oddaje stolec. Gdy niemowlę jest spokojne i rozluźnione, wypukłość może się zmniejszać albo niemal znikać. U dzieci przepuklina pępkowa zazwyczaj nie boli i nie utrudnia karmienia, snu ani codziennej aktywności.

Rozpoznanie najczęściej stawia pediatra podczas zwykłego badania. Badanie USG zwykle nie jest potrzebne, chyba że wygląd pępka lub objawy budzą wątpliwości. Przepuklina częściej występuje u wcześniaków oraz dzieci z małą masą urodzeniową.

Przepuklina pępkowa zwykle zamyka się sama

Przepuklina pępkowa zwykle zmniejsza się wraz ze wzrostem dziecka, gdy otwór w ścianie brzucha stopniowo się zamyka. Około 90 procent takich przepuklin zamyka się samoistnie przed ukończeniem 4. roku życia. O tym, czy przepuklina ma szansę zamknąć się sama, bardziej niż wielkość wypukłości decyduje szerokość otworu w ścianie brzucha.

Sam płacz nie powoduje przepukliny ani jej nie uszkadza. Nie trzeba też ograniczać noszenia, karmienia ani leżenia na brzuchu, jeśli dziecko dobrze to toleruje. W czasie wizyt kontrolnych pediatra ocenia, czy uwypuklenie się zmienia i czy nie pojawiają się nietypowe dolegliwości.

Nie należy zaklejać pępka monetą, plastrem ani ciasną opaską. Takie sposoby nie pomagają zamknąć otworu w ścianie brzucha, a mogą podrażnić delikatną skórę i sprzyjać odparzeniom lub zakażeniu. Nie należy też uciskać pępka ani próbować wpychać wypukłości do środka.

Kiedy przepuklina pępkowa wymaga szybkiej pomocy?

Powikłania przepukliny pępkowej u niemowląt zdarzają się rzadko, ale warto znać ich objawy. Pilnej konsultacji lekarskiej wymaga sytuacja, gdy wcześniej miękka wypukłość staje się twarda, napięta lub bolesna albo nie zmniejsza się, kiedy dziecko jest spokojne.

Nie czekaj na planową wizytę, jeśli zmianie wyglądu pępka towarzyszą objawy bólu lub dolegliwości ze strony brzucha.

Szczególnie niepokojące są zaczerwienienie, sinienie albo ciemnienie skóry nad guzkiem, uporczywy płacz przy dotykaniu pępka, wymioty, gorączka, wyraźna niechęć do jedzenia oraz wzdęty brzuch. W takiej sytuacji zgłoś się z dzieckiem do szpitalnego oddziału ratunkowego. Jeśli po raz pierwszy zauważysz guzek, ale niemowlę czuje się dobrze, umów wizytę u pediatry.

Operacja przepukliny pępkowej u dziecka. Kiedy jest potrzebna?

Operację rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy przepuklina nie zamknie się między 4. a 5. rokiem życia. Wcześniejsza konsultacja chirurga dziecięcego może być potrzebna, gdy otwór jest duży, wypukłość się powiększa, dziecko odczuwa ból lub fragment tkanki utknie w otworze przepukliny. O potrzebie i terminie operacji decyduje lekarz po zbadaniu dziecka, a nie sam wygląd pępka.

Operacja polega na umieszczeniu z powrotem w jamie brzusznej tkanki, która uwypukliła się przez otwór, a następnie na zszyciu tego otworu. U dzieci jest zwykle wykonywana w znieczuleniu ogólnym i najczęściej nie wymaga noclegu w szpitalu. Po zabiegu rodzice dostają indywidualne zalecenia dotyczące karmienia, pielęgnacji rany i powrotu do aktywności.

Na co dzień wystarczy spokojnie obserwować pępek i omawiać zauważone zmiany podczas badań bilansowych lub innych wizyt u pediatry. Gdy przepuklina jest miękka, nie boli, a dziecko normalnie je i zachowuje się jak zwykle, najczęściej nie wymaga domowego leczenia ani pośpiechu z operacją.

Źródła:

• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Umbilical Hernia in Babies & Children)
• Children's Hospital of Philadelphia (Umbilical Hernia)
• NHS (Umbilical hernia)
• PubMed (Predictors of spontaneous resolution of umbilical hernia in children)
• PubMed (Timing of Surgical Intervention of Uncomplicated Pediatric Umbilical Hernias)