Soki owocowe w diecie dziecka. Od kiedy je podawać i w jakiej ilości?

• Niemowlętom przed ukończeniem 12. miesiąca życia nie zaleca się podawania soków owocowych
• Dzieciom od 1. do 3. roku życia można podać najwyżej 120 ml soku dziennie
• Nawet sok 100% nie zastępuje całego owocu, ponieważ ma znacznie mniej błonnika
• Sok najlepiej podawać w kubku, razem z posiłkiem. Dziecko nie powinno popijać go przez cały dzień

Kiedy można podać dziecku pierwszy sok owocowy?

Soków owocowych nie zaleca się niemowlętom przed ukończeniem 12. miesiąca życia. W tym okresie nie są potrzebne ani do nawodnienia, ani jako źródło witamin. Mogą natomiast zajmować miejsce mleka mamy, mleka modyfikowanego lub wartościowych posiłków, które dostarczają dziecku m.in. białka, tłuszczu i żelaza.

Po pierwszych urodzinach sok można wprowadzić, ale nie ma takiego obowiązku. Dziecko, które pije wodę i je owoce, nie potrzebuje soku dla zdrowia. Sok może być od czasu do czasu dodatkiem do posiłku, ale na co dzień pragnienie najlepiej gasić wodą.

Ile soku może wypić dziecko w ciągu dnia?

Porcja soku powinna być niewielka i dostosowana do wieku dziecka. Podane wartości są górną granicą na cały dzień, a nie porcją, którą dziecko powinno wypijać codziennie.

• Od 1. do 3. roku życia: maksymalnie 120 ml dziennie
• Od 4. do 6. roku życia: maksymalnie 120–180 ml dziennie
• Od 7. roku życia: maksymalnie około 230–240 ml dziennie

Mały kartonik lub butelka soku mogą zawierać więcej, niż dziecko powinno wypić w ciągu dnia. Jeśli dziecko wypije sok jednego dnia, nie trzeba z tego powodu ograniczać mu świeżych owoców. Nie ma też potrzeby wyrównywania ilości soku w kolejnym dniu.

Dlaczego sok nie zastępuje całego owocu?

Sok dostarcza części witamin i składników mineralnych obecnych w owocach, ale zwykle ma znacznie mniej błonnika niż cały owoc. To właśnie błonnik wspiera prawidłową pracę jelit i pomaga dziecku poczuć sytość po jedzeniu. Zjedzenie jabłka, gruszki czy kilku cząstek pomarańczy angażuje też gryzienie i żucie, czego nie zapewnia wypicie soku.

Nawet sok 100% zawiera naturalnie występujące cukry. W sokach zalicza się je do cukrów wolnych, czyli takich, które łatwo mają kontakt z zębami i nie dają sytości tak jak cukry zawarte w całych owocach. Dlatego duże ilości mogą sprzyjać próchnicy, bólom brzucha lub luźnym stolcom, zwłaszcza u małych dzieci. Podczas biegunki nie podawaj soku nawadniająco. Dziecko potrzebuje wtedy płynów dobranych do jego stanu.

Jaki sok dla dziecka wybrać i jak go podawać?

Jeśli sok pojawia się w diecie dziecka, wybieraj produkt opisany jako sok 100%, bez dodatku cukru. Nektar, napój owocowy, koktajl owocowy i napój o smaku owocowym różnią się od soku 100%. Mogą zawierać mniej soku, a za to cukier dodany, aromaty lub inne dodatki.

Wybieraj sok pasteryzowany. Nie podawaj dziecku soków niepasteryzowanych. Świeżo tłoczony sok wybieraj tylko wtedy, gdy masz pewność, że został przygotowany i przechowywany w higienicznych warunkach, ponieważ może zawierać bakterie wywołujące zakażenia przewodu pokarmowego.

Najlepiej podać odmierzoną porcję w otwartym kubku, razem ze śniadaniem, obiadem lub podwieczorkiem. Nie podawaj soku w butelce ani w kubku, z którego dziecko popija go przez wiele godzin. Unikaj też podawania go przed snem, bo częsty kontakt zębów ze słodkim napojem zwiększa ryzyko próchnicy.

Woda na co dzień, sok od czasu do czasu do posiłku

Do picia między posiłkami najlepiej proponować dziecku wodę. Sok nie powinien zastępować wody po zabawie, spacerze czy w upalny dzień. Jeśli dziecko często pije sok, może później niechętnie sięgać po wodę i inne mniej słodkie napoje.

Warto ograniczyć sok szczególnie wtedy, gdy dziecko ma nawracające luźne stolce, bóle brzucha, próchnicę albo wyraźnie nie chce jeść zwykłych posiłków. Jeśli bóle brzucha lub luźne stolce utrzymują się, skonsultuj się z pediatrą. Najprostsza zasada na co dzień jest taka: podawaj owoce do jedzenia, wodę do picia, a sok najwyżej w małej porcji przy posiłku.

Źródła:

• Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (Rozszerzanie diety – woda i napoje w diecie niemowlaka)
• American Academy of Pediatrics (Fruit Juice in Infants, Children, and Adolescents: Current Recommendations)
• Centers for Disease Control and Prevention (Foods and Drinks to Avoid or Limit)
• World Health Organization (Reducing free sugars intake in children to reduce the risk of noncommunicable diseases)