Uraz głowy po upadku. Jakie objawy u dziecka wymagają pilnej pomocy?

• Drgawki, utrata przytomności, trudność w obudzeniu i zaburzenia mowy wymagają natychmiastowej pomocy
• Powtarzające się wymioty, narastający ból głowy i zaburzenia równowagi są sygnałami alarmowymi
• Objawy wstrząśnienia mózgu mogą pojawić się dopiero po kilku godzinach lub następnego dnia
• U niemowląt niepokojące są między innymi nieutulony płacz oraz odmowa jedzenia lub karmienia

Uraz głowy po upadku: co sprawdzić od razu?

Po urazie głowy najpierw sprawdź, czy dziecko jest przytomne, reaguje na głos i dotyk oraz oddycha normalnie. Zapamiętaj lub zanotuj godzinę upadku, wysokość, z której dziecko spadło, miejsce uderzenia i to, czy doszło do utraty przytomności albo wymiotów. Te informacje będą potrzebne medykom, jeśli stan dziecka się pogorszy.

Jeśli dziecko skarży się na silny ból szyi lub pleców, nie porusza szyją, upadło z dużej wysokości albo uczestniczyło w wypadku komunikacyjnym, nie zachęcaj go do wstawania. Wezwij pomoc pod numerem 112 lub 999. Przy niewielkim urazie, gdy dziecko reaguje i zachowuje się jak zwykle, można przyłożyć do guza chłodny okład owinięty w cienki materiał i uważnie obserwować dziecko.

Pilna pomoc po urazie głowy dziecka: objawy alarmowe

Pilnej pomocy wymaga każdy objaw sugerujący zaburzenie pracy mózgu lub pogarszanie się stanu dziecka. Jeśli dziecko ma drgawki, problemy z oddychaniem, nie reaguje, trudno je obudzić albo staje się coraz bardziej senne lub zdezorientowane, dzwoń pod numer 112 lub 999. Nie podawaj wtedy jedzenia, picia ani leków i nie zostawiaj dziecka samego.

Do szpitalnego oddziału ratunkowego trzeba zgłosić się od razu także wtedy, gdy pojawi się którykolwiek z poniższych objawów:

• powtarzające się wymioty lub nasilające się nudności
• ból głowy, który narasta albo nie ustępuje
• dezorientacja, nietypowe zachowanie, wyraźna drażliwość lub trudność w rozpoznawaniu bliskich
• bełkotliwa mowa, osłabienie ręki lub nogi, chwiejny chód albo gorsza koordynacja
• podwójne widzenie, nierówne źrenice lub wyraźne pogorszenie widzenia
• krwawienie z nosa lub ucha albo wyciek przejrzystego płynu z nosa lub ucha
• wyczuwalne zapadnięcie kości czaszki, głęboka rana na głowie lub szybko powiększający się obrzęk

Dzwoń pod numer 112 lub 999, jeśli dziecko straciło przytomność, nawet na krótko, a po odzyskaniu przytomności jest senne, wymiotuje lub zachowuje się inaczej niż zwykle. Zachowaj też większą ostrożność, jeśli dziecko ma zaburzenia krzepnięcia krwi albo przyjmuje leki wpływające na krzepnięcie.

Objawy wstrząśnienia mózgu u dziecka mogą nie pojawić się od razu

Wstrząśnienie mózgu może wystąpić po uderzeniu w głowę, ale także wtedy, gdy ciało gwałtownie się zatrzyma, a głowa mocno się poruszy. Dziecko nie musi przy tym stracić przytomności. Objawy bywają początkowo dyskretne i mogą zostać zauważone dopiero wieczorem, następnego dnia albo po powrocie do przedszkola czy szkoły.

Zwróć uwagę na ból lub ucisk w głowie, zawroty, nadwrażliwość na światło i hałas, problemy z koncentracją, wolniejsze odpowiadanie na pytania oraz kłopoty z pamięcią. Dziecko może też być bardziej płaczliwe, rozdrażnione, smutne lub apatyczne, a także spać inaczej niż zwykle. Takie objawy wymagają kontaktu z lekarzem, nawet jeśli nie wystąpiły nagłe sygnały alarmowe.

U niemowląt i małych dzieci trudniej ocenić ból głowy czy zawroty. Niepokoić powinny nieutulony płacz, niechęć do ssania piersi lub butelki, odmowa jedzenia, mniejsza chęć do zabawy, większa niż zwykle niezdarność, wyraźna zmiana rytmu snu albo zachowanie nietypowe dla dziecka.

Obserwacja dziecka po uderzeniu głową w domu

Jeżeli dziecko jest przytomne, odpowiada jak zwykle, nie ma objawów alarmowych i uraz był niewielki, powinno przez pierwszą dobę pozostawać pod opieką osoby dorosłej. W tym czasie warto co jakiś czas sprawdzić, czy dziecko reaguje i odpowiada jak zwykle, czy nie zaczyna wymiotować, czy ból głowy nie narasta oraz czy porusza się tak jak przed upadkiem. Gdy pojawi się nowy objaw albo stan się pogorszy, potrzebna jest pilna konsultacja.

Jeśli dziecko nie ma objawów alarmowych, nie trzeba na siłę utrzymywać go w stanie czuwania ani budzić wielokrotnie w nocy, chyba że lekarz zaleci inaczej. Jeśli dziecko jest wyraźnie bardziej senne niż zwykle albo trudno je obudzić, dzwoń pod numer 112 lub 999. Przez kilka dni dziecko powinno unikać sportu, skakania na trampolinie, jazdy na rowerze i hulajnodze oraz zabaw, podczas których mogłoby ponownie uderzyć się w głowę.

Kiedy po upadku potrzebna jest ocena lekarza?

Lekarz powinien zbadać dziecko jeszcze tego samego dnia, jeśli straciło przytomność, ma objawy wstrząśnienia mózgu, spadło z dużej wysokości, zostało mocno uderzone w głowę albo doznało urazu w wypadku drogowym. Warto skonsultować uraz także u dziecka poniżej 1. roku życia oraz wtedy, gdy na głowie widać duży obrzęk lub głęboką ranę albo czuć zagłębienie w kości.

Lekarz ocenia dziecko na podstawie badania oraz opisu zdarzenia. Tomografia komputerowa głowy nie jest potrzebna po każdym uderzeniu, ponieważ decyzja o jej wykonaniu zależy od objawów i ryzyka poważniejszego urazu. Jeśli po powrocie do domu ból głowy, zawroty, trudności z nauką, zmiana nastroju lub inne objawy nie słabną albo nasilają się, ponownie skontaktuj się z lekarzem.

O tym, czy uraz może być poważny, nie świadczy wyłącznie wielkość guza ani to, że dziecko przestało płakać. Jeśli zachowuje się inaczej niż zwykle albo nie wiesz, jak ocenić sytuację, skonsultuj uraz z lekarzem, zamiast czekać, aż pojawią się kolejne objawy.

Źródła:

• CDC (Signs and Symptoms of Concussion)
• American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org (Head Injury in Children: How to Know If It's Minor or Serious)
• NICE (Head injury: assessment and early management, recommendations)
• Royal Children's Hospital Melbourne (Head injuries)
• Ministerstwo Zdrowia, Gov.pl (Szpitalny Oddział Ratunkowy)