Jak uczyć dziecko empatii? Te codzienne nawyki ułatwią maluchowi zrozumienie emocji rówieśników

• Jak podaje raport organizacji UNICEF odpowiednia wrażliwość na krzywdę sprawia, że dzieci znacznie rzadziej dokuczają kolegom na placu zabaw
• Zwykłe odłożenie telefonu i uważne słuchanie malucha to najprostsza metoda na budowanie empatii u dzieci w domowym zaciszu
• Według portalu HealthyChildren głośne nazywanie trudnych emocji uczy dziecko prawidłowych zachowań w stosunku do innych ludzi
• Wspólne czytanie bajek oraz odgrywanie scenek ulubionymi pluszakami to doskonały trening rozwijania empatii podczas codziennej zabawy

Dlaczego empatia u dziecka jest ważna? Wpływ na relacje z rówieśnikami

Wczuwanie się w sytuację innych ludzi to podstawa budowania więzi z kolegami na placu zabaw czy w przedszkolu. Dziecko, które potrafi zrozumieć uczucia swoich rówieśników, łatwiej nawiązuje przyjaźnie i o wiele chętniej dzieli się zabawkami w piaskownicy. Z kolei maluch, któremu trudno pojąć cudze emocje, częściej wchodzi w konflikty i w rezultacie może czuć się odizolowany od reszty grupy.

Dzieje się tak, ponieważ empatia u dzieci i zwykłe współczucie są głównym napędem tak zwanych zachowań prospołecznych (czyli po prostu szczerej chęci bezinteresownej pomocy i współpracy). Jak możemy przeczytać w raporcie opublikowanym przez organizację UNICEF, wysoki poziom wrażliwości na krzywdę sprawia, że dzieci znacznie rzadziej dokuczają innym na podwórku. Co ciekawe, zdolność wczuwania się w emocje innych idzie w parze z ogólnym zadowoleniem z życia, dzięki czemu nasze dziecko czuje się bezpieczniejsze i o wiele szczęśliwsze.

Jak uczyć dziecko empatii w domu? Podstawa to uważne słuchanie pociechy

Najlepszym miejscem na naukę empatii jest nasz własny dom, a wszystko zaczyna się od tego, jak sami na co dzień rozmawiamy z dzieckiem. Według portalu HealthyChildren warto każdego dnia zwyczajnie i uważnie słuchać tego, co mówi do nas maluch, odkładając na bok telefon i poświęcając mu całą naszą uwagę. Dobrym pomysłem może być krótkie podsumowanie słów dziecka i nazwanie jego emocji na głos, co pozwala mu poczuć, że naprawdę je rozumiemy. Kiedy dziecko doświadcza takiej prawdziwej troski ze strony rodziców, automatycznie uczy się podobnego zachowania w stosunku do drugiego człowieka. Warto więc znaleźć chociaż chwilę na taką spokojną rozmowę w trakcie popołudniowej przekąski lub tuż przed wieczornym pójściem spać.

Nauka wczuwania się w emocje innych. Sprawdzone pomysły na domową zabawę

Pokazywanie dziecku perspektywy innych ludzi wcale nie wymaga wielkiego wysiłku, dlatego warto wykorzystać do tego proste, codzienne sytuacje i zabawy:

• wspólne czytanie bajek i zgadywanie dlaczego dany bohater jest smutny lub zły
• odgrywanie scenek ulubionymi pluszakami po to, żeby pokazać maluchowi jak czuje się miś, któremu ktoś nagle zabrał klocki
• wymienianie chociaż jednej dobrej rzeczy przy rodzinnym obiedzie, co świetnie buduje w dzieciach nawyk wdzięczności
• angażowanie się w drobne i miłe gesty, takie jak przytrzymanie komuś drzwi w sklepie lub pomoc sąsiadowi na klatce schodowej

Takie zwykłe życiowe sytuacje to absolutnie najlepszy trening dla rozwoju społecznego naszego malucha. Dzięki nim dziecko powoli zaczyna dostrzegać, że jego słowa i konkretne zachowania mają ogromny wpływ na to, jak czują się koledzy i dorośli w jego bliskim otoczeniu.

Co robić, gdy dziecko kłóci się z kolegami? Uczymy rozwiązywania konfliktów

Kłótnie o plastikowe wiaderko w parku czy zajęte miejsce na huśtawce to codzienność każdego rodzica, ale te trudne momenty są wręcz idealną okazją do rozwijania empatii. Jak podpowiada projekt edukacyjny Making Caring Common, w takich chwilach warto zachęcać dziecko do spojrzenia na całą sprawę oczami jego kolegi. Zamiast z góry oceniać i karać, zapytajmy malucha, co dokładnie czuje w danym momencie i jak jego zdaniem może czuć się drugie dziecko. Warto na głos nazywać te trudne i nieprzyjemne emocje, takie jak złość czy frustracja, i na spokojnie o nich porozmawiać bez zbędnych nerwów. Często okazuje się, że dzieci wcale nie chcą być dla siebie złośliwe, a po prostu w przypływie płaczu brakuje im jeszcze wiedzy, by poradzić sobie z tym, co się w nich gotuje.

Źródła:

UNICEF Office of Research – Innocenti, Innocenti Working Paper 2021–13: “How empathizing develops and affects well-being throughout childhood”

Nationwide Children’s Hospital – 700 Children’s Blog (“Teaching Your Kids About Kindness: Don't Miss the Mark”)

HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics) — “Communication Skills Start at Home”

Making Caring Common (Harvard Graduate School of Education), “5 Tips for Cultivating Empathy”