- Szelest papieru łączy zmienny dźwięk, ruch kartki i fakturę wyczuwalną pod palcami
- Niemowlę uczy się, że jego ruch dłoni może wywołać konkretny efekt
- Samo zainteresowanie papierem nie świadczy o problemach ze słuchem ani o zaburzeniach rozwoju
- Kartki łatwo się rwą, dlatego zabawa wymaga stałego nadzoru dorosłego
Dlaczego niemowlę lubi szelest papieru?
Szelest papieru przyciąga niemowlę, bo nie jest jednostajny. Przy zgniataniu, prostowaniu i darciu dźwięk co chwilę się zmienia, a takie nowe lub wyraźnie odmienne bodźce łatwo zwracają uwagę małego dziecka. Już bardzo małe niemowlęta zwracają uwagę na nowe i zmieniające się dźwięki z otoczenia.
Papier działa też na więcej niż jeden zmysł naraz. Dziecko słyszy szelest, widzi poruszającą się kartkę, czuje jej fakturę i obserwuje, jak zmienia się pod naciskiem dłoni. Gdy dziecko jednocześnie widzi ruch kartki, słyszy szelest i czuje jej fakturę, łatwiej skupia uwagę na papierze.
Szelest papieru to dla dziecka lekcja przyczyny i skutku
Szelest papieru daje szybki i łatwy do zauważenia efekt: dziecko porusza dłonią, a papier wydaje dźwięk. Niemowlę może więc wielokrotnie zgniatać kartkę, machać nią albo próbować ją rozprostować. Nie robi tego po to, by dokuczyć rodzicowi, lecz sprawdza, czy ten sam ruch znów wywoła szelest.
Z czasem coraz większe znaczenie ma też samo działanie dłoni. Chwytanie, ściskanie i puszczanie przedmiotu ćwiczy współpracę dłoni i wzroku. Wiele niemowląt poznaje przedmioty także ustami, dlatego dziecko może szybko spróbować włożyć papier do buzi lub go ugryźć.
Niemowlę nie zawsze reaguje tak samo na szelest papieru
To normalne, że jednego dnia dziecko długo zajmuje się szeleszczącą kartką, a innego wcale na nią nie patrzy. Na reakcję wpływają między innymi zmęczenie, głód, hałas w pokoju oraz to, czy dźwięk jest dla dziecka nowy. Gdy wokół jest dużo hałasu i ruchu, niemowlę może odwracać głowę, stawać się niespokojne albo tracić zainteresowanie nawet ulubioną zabawą.
Wyraźne zainteresowanie szelestem samo w sobie nie jest objawem zaburzeń i nie pozwala ocenić, czy dziecko dobrze słyszy. Warto skonsultować się z pediatrą, jeśli dziecko często nie reaguje na głośne dźwięki, po ukończeniu 6. miesiąca nie odwraca się w stronę ich źródła albo reaguje tylko na część odgłosów. W razie wątpliwości pediatra może zalecić badanie słuchu, także wtedy, gdy przesiewowe badanie słuchu po urodzeniu nie wykazało nieprawidłowości.
Zabawa papierem z niemowlęciem: bezpieczeństwo jest ważniejsze niż dźwięk
Podczas zabawy papierem dorosły powinien być tuż obok i przez cały czas obserwować niemowlę. Cienki papier szybko mięknie od śliny i rozrywa się na małe kawałki, które niemowlę może włożyć do ust. Nie dawaj dziecku do zabawy papierowych ani foliowych toreb, gazet, dokumentów ze zszywkami ani papieru ozdobionego drobnymi elementami.
Jeśli dziecko lubi sam dźwięk, rodzic może trzymać większy arkusz poza jego zasięgiem i spokojnie nim poruszać, aby niemowlę mogło obserwować ruch papieru i słuchać szelestu. Inną opcją są przeznaczone dla niemowląt solidne zabawki szeleszczące, bez luźnych części i z oznaczeniem odpowiednim dla wieku. Gdy dziecko odwraca głowę, napina ciało lub płacze, najlepiej zakończyć zabawę. Takie sygnały mogą oznaczać, że ma już dość bodźców.
Źródła:
- PubMed (Separating acoustic deviance from novelty during the first year of life: a review of event-related potential evidence)
- PubMed (Processing acoustic change and novelty in newborn infants)
- ZERO TO THREE (Activities for Bonding and Learning from Birth to 12 Months)
- NHS (Baby and toddler play ideas)
- CDC (About Hearing Loss in Children)