Presja. Cicha epidemia, której nie widać gołym okiem. Fundacja Cześć Ciało wystartowała z serią bezpłatnych e-booków, które pomogą młodym i dorosłym lepiej rozumieć emocje i odbudować język rozmowy

E-booki mają tę przestrzeń stworzyć. Ich celem jest wspieranie zarówno młodych ludzi, jak i dorosłych w rozmowach o emocjach, relacjach i wyzwaniach dorastania. Robią to w sposób prosty, bliski i oparty na wiedzy – nie tylko diagnozując problemy, ale przede wszystkim pokazując, jak realnie sobie z nimi radzić. Zamiast tabu – dają wiedzę, zamiast ocen – dają zrozumienie, zamiast dystansu – dają poczucie: nie jesteś sam/a. Pierwszy, stworzony z psycholożką dr Joanną Gutral, dotyczył presji.

Kiedy oczekiwania stają się ciężarem

Dorastanie zawsze wiązało się z trudnościami. Ale współczesna młodzież mierzy się z czymś, czego poprzednie pokolenia nie doświadczały w takiej skali – z presją nieustannej widoczności, porównywania się i bycia wystarczającym. Social media, rankingi szkolne, oczekiwania rodziców i rówieśników nakładają się na siebie, a wszystkie razem są ciężkie do udźwignięcia – szczególnie przez kogoś, kto dopiero uczy się rozumieć swoje emocje.

– Presja, którą odczuwają dziś nastolatkowie, to nie jest zwykłe zdenerwowanie przed klasówką. To głęboko zakorzenione przekonanie, że trzeba być kimś innym, kimś lepszym, żeby zasługiwać na akceptację. Widzę to codziennie w pracy z młodymi ludźmi. To wymaga od nas, dorosłych, zupełnie innego języka i podejścia — dr Joanna Gutral, psycholożka, współautorka e-booka „Pokonaj presję!”.

Czym dokładnie jest presja w ujęciu psychologicznym? To nie tylko stres – to szczególny rodzaj napięcia, które pojawia się, gdy ktoś czuje, że musi sprostać oczekiwaniom (własnym lub cudzym), a jednocześnie boi się, że mu się to nie uda. Kluczowe rozróżnienie, które wprowadza dr Joanna Gutral w e-booku, dotyczy eustresu i dystresu: mobilizujący stres może napędzać do działania, natomiast dystres – ten paraliżujący – odbiera radość, poczucie sprawczości i prowadzi do błędnego koła zamartwiania się.

Perfekcjonizm, który nie chroni – rani

Jednym z najczęstszych mechanizmów obronnych, po które sięgają młodzi ludzie pod presją, jest perfekcjonizm. Pozornie wygląda jak zaleta. W rzeczywistości jest pułapką. Odkładanie działania z lęku przed porażką, niemożność zaakceptowania błędu jako elementu nauki, ciągłe poczucie „mogłem zrobić lepiej” – to nie jest ambicja. To cierpienie.

To napięcie nie wynika wyłącznie z indywidualnych cech, ale z codziennych doświadczeń młodych ludzi i środowiska, w którym funkcjonują. To także etap samotności i braku rozmowy – ponad 50% rodziców przyznaje, że na rozmowę z dzieckiem o ważnych sprawach poświęca niewiele więcej niż 5 minut dziennie2. Nie dlatego, że nie chcą rozmawiać – często dlatego, że nie mają czasu lub narzędzi do takiej rozmowy. To właśnie ta luka – między skalą emocji a brakiem czasu i przestrzeni na rozmowę – jest jednym z powodów, dla których powstała seria e-booków Fundacji Cześć Ciało.

– Fundacja Cześć Ciało od początku istnieje po to, żeby tworzyć bezpieczną przestrzeń dla rozmów, które są trudne. Wiemy, że sama edukacja nie wystarczy – potrzebny jest most między światem młodych a dorosłych. E-booki mają być właśnie takim mostem: narzędziem, które pomaga zacząć rozmowę, nie podręcznikiem do zapamiętania — Olga Kwiecińska, założycielka Fundacji Cześć Ciało.

Sprawczość – nie czekajmy, działajmy!

Seria e-booków Fundacji Cześć Ciało powstała w odpowiedzi na konkretną potrzebę. Z ankiety przeprowadzonej na profilu Instagram Fundacji, w której udział wzięło ponad 600 osób, wynika, że zaledwie 21% młodych ludzi wie, gdzie szukać wsparcia w trudnych sytuacjach emocjonalnych. Jednocześnie ponad 80% badanych przyznaje, że regularnie lub od czasu do czasu odczuwa samotność.

E-booki zostały osadzone w realnym doświadczeniu dorastania – w sytuacjach, które dzieją się na co dzień w domu, w szkole i w relacjach rówieśniczych. Nie mają formy klasycznego poradnika o rozwoju osobistym, ale praktycznego wsparcia w obszarach, z którymi młodzi mierzą się najczęściej: presją, stresem czy trudnymi emocjami. Są połączeniem wiedzy eksperckiej i doświadczenia – z jednej strony psychologowie i terapeuci tłumaczą mechanizmy emocji i dostarczają narzędzi do ich rozumienia, z drugiej pojawia się perspektywa doświadczeń młodych ludzi, dzięki której treści pozostają bliskie codzienności i realnym przeżyciom. W efekcie teoria spotyka się z codziennością w jednym, spójnym przekazie.

– Chcieliśmy, żeby ten e-book był prawdziwy. Żeby młody człowiek, który go otwiera, nie czuł, że dostaje kolejny wykład o tym, jak powinien się czuć. Dlatego tak ważne były dla nas różne perspektywy – ekspertów i osób, które dzielą się swoim doświadczeniem. Bo presja dotyka każdego. Bez wyjątku — mówi Olga Kwiecińska i dodaje – każde dziecko w Polsce ma prawo do rzetelnej wiedzy o swoich emocjach. To nie jest przywilej, to standard. Ta wiedza musi być dostępna: za darmo, w przystępnym języku, który do nich trafia. Robimy to, bo naprawdę wierzymy, że rzetelna edukacja zmienia życie młodych ludzi na lepsze.

Pierwsze narzędzie edukacyjne – „Pokonaj presję!” – zostało pobrane ponad 50 000 razy, co pokazuje skalę zapotrzebowania na tego typu treści. W kolejnych miesiącach powstaną e-booki poświęcone pierwszym relacjom – autorstwa dr n. społ. Agaty Stoli, lękowi – psycholożki Marty Niedźwieckiej i stresowi – dr hab. n. med Tomasza Sobierajskiego – wszystkie bezpłatne, oparte na wiedzy ekspertów i dostępne na stronie czesccialo.pl.