- Kodeks cywilny precyzyjnie określa, kto dziedziczy majątek w pierwszej kolejności, gdy brakuje testamentu
- Dane statystyczne z 2025 roku ujawniają, że testament notarialny to najskuteczniejszy sposób na uniknięcie kosztownych sporów o spadek
- Prawo do zachowku skutecznie chroni najbliższą rodzinę nawet w przypadku celowego pominięcia jej w testamencie
- Eksperci wskazują, że umowa dożywocia lub fundacja rodzinna to sprawdzone sposoby na uniknięcie w rodzinie roszczeń o zachowek
Kto dziedziczy majątek, gdy nie ma testamentu? Wyjaśniamy zasady ustawowe
Gdy spadkodawca nie zostawi po sobie testamentu, wkracza tak zwane dziedziczenie ustawowe. Co to oznacza w praktyce? Podział majątku po śmierci odbywa się wówczas według ściśle określonych reguł zapisanych w kodeksie cywilnym. Pierwszeństwo w tej swoistej kolejce do spadku mają najbliżsi krewni, czyli dzieci oraz małżonek zmarłej osoby.
Zgodnie z przepisami, dzieci i małżonek dziedziczą w częściach równych, choć warto pamiętać o ważnym wyjątku: część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całego spadku. A co w sytuacji, gdy spadkodawca nie miał dzieci? Wtedy do podziału majątku powoływani są jego małżonek oraz rodzice, a udział każdego z rodziców wynosi jedną czwartą. W ostateczności, gdy zmarły nie miał żadnych uprawnionych do spadku krewnych, cały majątek przejmuje gmina, w której ostatnio mieszkał.
Dlaczego warto wybrać testament notarialny? Zalety i bezpieczeństwo tej formy
Testament to potężne narzędzie, które daje nam pełną kontrolę nad tym, komu przekażemy swój majątek. Co najważniejsze, ma on pierwszeństwo przed zasadami dziedziczenia ustawowego. Choć można go sporządzić własnoręcznie, najpewniejszą i najbezpieczniejszą formą jest testament notarialny. Taki dokument eliminuje ryzyko błędów formalnych i jest bezpiecznie przechowywany w kancelarii przez 10 lat. Warto jednak wiedzieć, że ważny testament może stworzyć wyłącznie osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Ciekawostką może być testament ustny, który traci jednak moc już po sześciu miesiącach od ustania wyjątkowych okoliczności, które uniemożliwiły spisanie ostatniej woli.
Czym jest zachowek i komu przysługuje po śmierci spadkodawcy?
Zachowek to swego rodzaju finansowy bufor bezpieczeństwa, który chroni interesy najbliższej rodziny zmarłego. Ta kluczowa instytucja prawa spadkowego zapewnia zstępnym (czyli dzieciom i wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy prawo do otrzymania określonej sumy pieniężnej. Co istotne, prawo do zachowku przysługuje im nawet wtedy, gdy zostali celowo pominięci w testamencie.
Wysokość zachowku zależy od sytuacji uprawnionej osoby. Wynosi ona dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który przypadałby danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym, jeśli jest ona małoletnia lub trwale niezdolna do pracy. W pozostałych przypadkach jest to połowa tej wartości. Należy podkreślić, że jest to roszczenie czysto pieniężne, a nie prawo do konkretnych przedmiotów ze spadku. To ważny sygnał dla wszystkich zainteresowanych, aby pamiętać, że prawo do ubiegania się o zachowek przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu.
Spory o spadek to częsty problem. Poznaj sposoby, by uniknąć ich w rodzinie
Statystyki z ubiegłego, 2025 roku, malują ponury obraz: aż 68% sporów spadkowych trafia na wokandę, co generuje nie tylko olbrzymie koszty (sięgające w 2026 roku nawet 25 000 zł), ale przede wszystkim niszczy bezcenne relacje rodzinne. Jak uniknąć tego czarnego scenariusza? Warto rozważyć mediację, która pozwala na polubowne rozwiązanie konfliktu bez długotrwałej batalii sądowej. Innym dobrym pomysłem jest świadome planowanie sukcesji za życia, na przykład przez zawarcie umowy dożywocia, która chroni przekazaną nieruchomość przed roszczeniami o zachowek. Dla osób z większym majątkiem lub prowadzących firmę, ciekawą alternatywą może być wprowadzona w 2023 roku fundacja rodzinna, zapewniająca ciągłość majątku na pokolenia.
Podcasty
Playlisty tematyczne
