Wolontariat seniorów może poprawić zdrowie. Wystarczą dwie godziny w tygodniu

• Analiza badań precyzyjnie wskazuje, jaka jest optymalna dawka wolontariatu dla poprawy zdrowia psychicznego seniora
• Regularny wolontariat dla seniorów może poprawić stan zdrowia do poziomu osoby o pięć lat młodszej
• Badacze odkryli, że kluczowym warunkiem dłuższej żywotności wolontariuszy jest ich autentyczna motywacja do pomagania
• Samotność seniorów to poważny problem, ale istnieją konkretne programy i stowarzyszenia pomagające znaleźć nowe pasje

Rośnie liczba seniorów w Polsce, a wraz z nią problem samotności

Według danych CBOS z 2024 roku, osoby po 60. roku życia stanowiły już 26,6% populacji Polski. Prognozy są jednoznaczne i wskazują, że do 2060 roku odsetek ten może wzrosnąć aż do 38,3%, co podkreśla pilną potrzebę aktywizacji tej stale rosnącej grupy. To potężna zmiana demograficzna, która stawia przed nami zupełnie nowe wyzwania społeczne.

Jednym z największych wyzwań, z jakimi mierzą się osoby starsze, jest samotność seniorów. To palący problem, co potwierdził zeszłoroczny raport „Badanie potrzeb społecznych Seniorów 2025” Stowarzyszenia MANKO. Aż 36% ankietowanych przyznało, że czuje się samotnie, a co czwarta osoba ma kontakty towarzyskie rzadziej niż raz w miesiącu. To nie jest tylko smutna statystyka, ale prawdziwy sygnał alarmowy, wskazujący na problem realnie wpływający na zdrowie psychiczne i ogólną kondycję.

Dłuższe życie i lepsze zdrowie. Jakie korzyści zdrowotne daje wolontariat?

Okazuje się, że pomaganie innym może być zaskakującą receptą na lepsze zdrowie, a nawet na dłuższe życie. Potwierdzają to ciekawe badania, których wyniki opublikowano na łamach jednego z amerykańskich czasopism psychologicznych już kilkanaście lat temu. Wykazały one, że wolontariusze żyją dłużej, ale pod jednym kluczowym warunkiem: ich motywacją musi być autentyczna chęć niesienia pomocy, a nie egoistyczne pobudki.

Korzyści zdrowotne płynące z wolontariatu są bardzo konkretne, co potwierdzają również inne analizy. Według belgijskich badaczy stan zdrowia aktywnych wolontariuszy jest porównywalny do kondycji osób o pięć lat młodszych. Z kolei badania prowadzone przez dr Nicole Anderson wskazują, że seniorzy angażujący się społecznie rzadziej zmagają się z problemami z nadciśnieniem i rzadziej doznają groźnych złamań szyjki kości udowej.

Ile godzin wolontariatu w tygodniu przynosi najwięcej korzyści?

Kluczem do sukcesu nie jest ilość, ale regularność i odpowiednia dawka zaangażowania. Jedno z badań dotyczących korzyści zdrowotnych płynących z wolontariatu precyzyjnie określiło optymalną ilość czasu, jaką warto na to poświęcić. Okazuje się, że już 100 godzin rocznie, czyli około dwie godziny tygodniowo, przynosi wymierne korzyści dla zdrowia psychicznego seniora, takie jak łagodniejsze objawy depresji i lepsze ogólne funkcjonowanie. Co ciekawe, ta sama analiza wykazała, że przekroczenie tej granicy nie przynosi już dodatkowych profitów zdrowotnych.

Problemy zdrowotne i brak windy. Co utrudnia seniorom aktywność społeczną?

Mimo tak licznych korzyści, wielu seniorów napotyka na realne trudności, które hamują chęć do angażowania się w życie społeczne. Wspomniany już raport Stowarzyszenia MANKO z 2025 roku wskazuje, że głównymi barierami są problemy zdrowotne (27,1%), brak kontaktów społecznych (24,4%) oraz chęć pozostawania w domu (20,4%). Do tego dochodzą często prozaiczne, lecz niezwykle uciążliwe przeszkody, jak brak windy w bloku, który dotyka aż 41% badanych, skutecznie ograniczając ich mobilność.

Wymienione bariery często tworzą błędne koło, z którego niezwykle trudno się wyrwać. Brak kontaktów towarzyskich utrudnia szukanie nowych znajomości, a kłopoty z poruszaniem się potrafią zamknąć w czterech ścianach. Ten stan jest szczególnie dotkliwy wieczorami, które według tych samych badań są najtrudniejszym czasem dla 40% seniorów. To właśnie wtedy najczęściej urywa się kontakt z rodziną, a poczucie izolacji i samotności nasila się najbardziej.

Gdzie senior może zostać wolontariuszem? Przegląd programów i inicjatyw

Na szczęście w Polsce działa coraz więcej inicjatyw, które pomagają przełamywać bariery i otwierają seniorom drzwi do aktywności. Dobrym przykładem był zakończony w zeszłym roku rządowy program „Aktywni+”, który dysponował budżetem 40 milionów złotych rocznie na projekty aktywizujące. Warto jednak pamiętać, że wciąż można znaleźć wsparcie w wielu lokalnych inicjatywach. Ciekawymi propozycjami są na przykład „Akademia Wolontariatu Seniora” czy program „Obecność” Stowarzyszenia mali bracia Ubogich, który w 14 miastach łączy wolontariuszy z samotnymi seniorami na podstawie wspólnych zainteresowań. To świetne sposoby na to, jak aktywizować seniora i znaleźć dla niego nowe pasje.