Spłaciłeś kredyt przed terminem? Bank może być ci winien pieniądze z prowizji

• Przełomowy wyrok TSUE (C-383/18) ostatecznie potwierdza, że za wcześniejszą spłatę kredytu należy się proporcjonalny zwrot prowizji
• Prawo do odzyskania części kosztów dotyczy kredytów konsumenckich po 18 grudnia 2011 roku oraz hipotecznych po 22 lipca 2017 roku
• Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów udostępnił oficjalny kalkulator i wskazuje metodę liniową jako jedyny sprawiedliwy sposób obliczeń
• Skuteczne odzyskanie pieniędzy od banku wymaga złożenia reklamacji, a w razie odmowy interwencji Rzecznika Finansowego

Wcześniejsza spłata kredytu a zwrot prowizji. Kiedy bank musi oddać pieniądze?

Niewielu seniorów, spłacając swoje kredyty przed terminem, zdaje sobie sprawę z ważnego prawa, które może zasilić ich portfel. Okazuje się, że zgodnie z polskimi przepisami, każda wcześniejsza spłata kredytu konsumenckiego, na przykład gotówkowego, uprawnia do odzyskania części poniesionych kosztów, w tym prowizji. Mówi o tym jasno artykuł 49 ustawy o kredycie konsumenckim, który obowiązuje już od końcówki 2011 roku.

Co więcej, prawo to zostało ostatecznie potwierdzone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ważnym wyroku z 11 września 2019 roku. Unijny trybunał w sprawie C-383/18 orzekł, że bank ma obowiązek proporcjonalnie obniżyć całkowity koszt kredytu, wliczając w to wszystkie opłaty, także te jednorazowe. To kluczowa informacja, która zamyka instytucjom finansowym drogę do interpretowania przepisów na swoją korzyść.

Jakie kredyty uprawniają do zwrotu prowizji? Ważne daty i kwoty

Warto wiedzieć, że prawa konsumenta do zwrotu części prowizji dotyczą kredytów konsumenckich, czyli pożyczek gotówkowych, ratalnych czy samochodowych, zaciągniętych po 18 grudnia 2011 roku, których kwota nie przekracza 255 550 zł. Dla kredytów hipotecznych z kolei kluczową datą jest 22 lipca 2017 roku, a umowy zawarte po tym dniu również podlegają zwrotowi, co gwarantuje artykuł 39 ustawy o kredycie hipotecznym. Co ważne, konsolidacja kredytów jest prawnie traktowana jak wcześniejsza spłata, więc za każde połączone zobowiązanie również należy się proporcjonalny zwrot kosztów. Warto też pamiętać, że w przypadku częściowej nadpłaty kredytu, zwrot prowizji przysługuje tylko wtedy, gdy faktycznie skróciła ona okres kredytowania.

Jak obliczyć kwotę zwrotu prowizji? Poznaj metodę liniową i kalkulator UOKiK

Banki nie mogą dowolnie wyliczać kwoty do zwrotu, ponieważ Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał jedną, sprawiedliwą metodę obliczeń. Jest to tak zwana metoda liniowa, która polega na bardzo prostym założeniu. Wszystkie początkowe koszty kredytu, takie jak prowizje i opłaty przygotowawcze, dzieli się przez liczbę dni kalendarzowych, na które pierwotnie została zawarta umowa.

W ten sposób otrzymujemy dzienny koszt naszej pożyczki, który następnie mnożymy przez liczbę dni, o które udało nam się skrócić okres kredytowania. To właśnie ta kwota powinna trafić z powrotem na nasze konto, a bank ma na to 14 dni od momentu całkowitej spłaty zobowiązania. Aby ułatwić seniorom oszacowanie należności, UOKiK udostępnił specjalny kalkulator zwrotu prowizji na swojej stronie internetowej finanse.uokik.gov.pl.

Bank odmawia zwrotu prowizji? Oto co możesz zrobić krok po kroku

Jeśli bank nie rozliczył się z nami automatycznie, pierwszym krokiem w procesie odzyskiwania pieniędzy powinno być złożenie oficjalnej reklamacji. Warto się w niej powołać na art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim oraz wspomniany wyrok TSUE (C-383/18). W przypadku odmowy, dobrym pomysłem jest zwrócenie się o pomoc do Rzecznika Finansowego, który może podjąć interwencję. Jeśli to nie przyniesie skutku, ostatecznym rozwiązaniem pozostaje droga sądowa. Warto przy tym pamiętać, że na dochodzenie roszczenia o zwrot prowizji mamy 6 lat od dnia spłaty kredytu (dla spłat dokonanych przed 9 lipca 2018 r. termin ten wynosi 10 lat).

Problem zadłużenia seniorów w Polsce. Dlaczego świadomość prawna jest kluczowa?

Wiedza o prawie do zwrotu prowizji jest szczególnie ważna, zwłaszcza gdy spojrzymy na obecną sytuację finansową polskich seniorów. To może być prawdziwa deska ratunku. Z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor z końca 2025 roku wyłania się bowiem niepokojący obraz, choć liczba zadłużonych osób starszych nieznacznie spadła, to średnia wartość długu wzrosła o 6 procent, sięgając ponad 34 tysięcy złotych. Rosnące zadłużenie emerytów to poważny problem, a jego skala jest ogromna. Całkowity dług seniorów w Polsce to już blisko 12 miliardów złotych.

Problem pogłębia niska świadomość prawna, na co zwraca uwagę Ministerstwo Sprawiedliwości, które uruchomiło program „Bezpieczny Senior - Świadomy Senior”. Badania przeprowadzone na potrzeby tego programu w 2025 roku okazały się alarmujące, pokazały, że aż 57% ankietowanych seniorów nie wie o istnieniu systemu nieodpłatnej pomocy prawnej. Właśnie dlatego tak ważne jest samodzielne dochodzenie swoich praw, na przykład w przypadku zwrotu prowizji. Każda odzyskana złotówka może być istotnym wsparciem dla domowego budżetu i krokiem do poprawy własnej sytuacji finansowej.