Wyobraź sobie, że ktoś z twoich bliskich dostaje zawału. Dzwonisz po karetkę, a każda kolejna sekunda wydaje się wiecznością. Tymczasem w Gdańsku zdarza się, że dyspozytornia medyczna jest zupełnie pusta! Jak ujawnia Wirtualna Polska, system ratownictwa zmaga się z dramatycznym brakiem pracowników. Sytuacja jest tak poważna, że jeden z urzędników ostrzega przed konsekwencjami tragedii podobnej do niedawnego zamachu w Krakowie. Stawką może być życie wielu ludzi.
Gdańsk bez dyspozytorów. Przerażające ostrzeżenie eksperta
W gdańskiej dyspozytorni przewidziano siedem stanowisk. Tymczasem według informacji przekazanych WP przez dr. Jerzego Karpińskiego, dyrektora Wydziału Zdrowia Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, zdarzało się, że nie pracował na nich nikt! Ani jedna osoba nie była na miejscu, by przyjmować zgłoszenia medyczne i kierować karetki do potrzebujących pomocy.
Nie oznacza to, że wszystkie połączenia pozostają bez odpowiedzi. System przekierowuje zgłoszenia do innych województw. Mieszkańcom Pomorza pomagają wówczas dyspozytorzy m.in. z Olsztyna i Lublina. Problem w tym, że muszą jednocześnie obsługiwać własne regiony.
Co więcej, człowiek siedzący kilkaset kilometrów od miejsca zdarzenia może nie wiedzieć o lokalnych remontach, zamkniętych mostach czy utrudnieniach na drogach. Dr Karpiński podaje przerażający przykład. Według mapy do chorego jest zaledwie pięć kilometrów. Jednak z powodu zamkniętej drogi karetka musi pokonać aż 20! W tym czasie pacjent może umrzeć, nie doczekawszy ratunku.
Ekspert w rozmowie z WP odniósł się do niedawnego zamachu w Krakowie. Ostrzegł, że gdyby podobna masakra wydarzyła się w Gdańsku, konsekwencje mogłyby być tragiczne. Przy dużej liczbie rannych każda pomyłka lub opóźnienie w skierowaniu karetek mogłyby kosztować ludzkie życie.
Nie tylko Gdańsk. Dyspozytornie w całej Polsce świecą pustkami
Sytuacja jest alarmująca również w innych miastach. Według informacji przytoczonych przez WP w Szczecinie zdarzają się dyżury bez obsady. Dr Karpiński opisał również sytuację, w której w Warszawie pracowało zaledwie trzech dyspozytorów, a we Wrocławiu tylko jeden! Tymczasem, jak podkreśla, w dużych miastach na dyżurze powinno być co najmniej kilkanaście osób.
Skala braków przeraża. Według eksperta w całej Polsce na dyżurze powinno pracować 146 dyspozytorów, tymczasem w przytoczonym przez niego momencie było ich mniej niż stu.
Problem narasta od lat. Dane Ministerstwa Zdrowia pokazują, że jeszcze w 2021 roku nieobsadzonych było 13 proc. stanowisk. Obecnie odsetek ten wzrósł do 17 proc. W niektórych regionach wakatów jest aż 35 proc.
O krytycznej sytuacji ratownicy alarmowali resort zdrowia już w lipcu. Według ustaleń przytoczonych przez WP szczególnie poważne problemy występują w Szczecinie, Łodzi, Gdańsku i Gliwicach, gdzie niedobory sięgają około 30 proc.
Matka błagała o pomoc. Jej synek przestał oddychać
Jak wygląda praca człowieka, od którego decyzji zależy ludzkie życie? Dziennikarka WP Magda Mieśnik opisuje dramatyczną rozmowę, którą przeprowadził dyspozytor Artur z matką małego chłopca.
Kobieta na chwilę wyszła z łazienki. Kiedy wróciła, zobaczyła, że jej dziecko się topiło. Chłopiec nie oddychał! Zrozpaczona matka zadzwoniła po pomoc.
Dyspozytor natychmiast rozpoczął walkę o życie dziecka. Musiał nie tylko skierować karetkę, ale przede wszystkim przeprowadzić matkę przez resuscytację. Problem w tym, że kobieta była w szoku. Zamiast wykonywać polecenia, chciała przynieść koc, bo chłopiec był zimny. Odłożyła telefon i poszła go okryć.
Każda sekunda była na wagę złota! Mężczyzna próbował nakłonić ją do wykonania oddechów ratowniczych. Tymczasem matka zastanawiała się, czy nie powinna najpierw wysuszyć synkowi włosów.
W końcu dyspozytorowi udało się przekonać ją do działania. Przeprowadzał ją przez kolejne czynności, liczył oddechy i uciski klatki piersiowej. Kobieta obawiała się nawet, czy nie sprawia dziecku bólu.
Nagle nastąpił przełom. Chłopiec zwymiotował wodą i zaczął samodzielnie oddychać!
Tym razem udało się uniknąć najgorszego. Ale wystarczy wyobrazić sobie, co mogłoby się wydarzyć, gdyby przerażona kobieta musiała jeszcze dłużej czekać na pomoc.
Zamiast 20 telefonów odbierają nawet 150! Pracują jak maszyny
Aby dyspozytor mógł skutecznie pomagać ludziom, potrzebuje czasu i koncentracji. Według analizy Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego optymalne obciążenie jednego pracownika to około 10–20 zgłoszeń podczas 12-godzinnego dyżuru. Tymczasem dziś zdarza się, że w tym samym czasie jedna osoba musi obsłużyć od 100 do nawet 150 połączeń! To wielokrotnie więcej, niż wynosi optymalne obciążenie.
A przecież za każdym telefonem może kryć się dramat. Ktoś ma zawał, ktoś inny właśnie stracił przytomność. Rodzice próbują ratować dziecko, kierowcy błagają o pomoc dla ofiar wypadku. Trzeba błyskawicznie ocenić zagrożenie, wysłać karetkę i niejednokrotnie instruować rozmówcę, jak utrzymać poszkodowanego przy życiu.
WP rozmawiała z Arturem, który od czterech lat pracuje jako dyspozytor. Mężczyzna przyznaje, że pod koniec tak intensywnej zmiany pracuje jak automat. Jest skrajnie wyczerpany, a jednocześnie nieustannie towarzyszy mu strach przed popełnieniem błędu. Wie, że jedna niewłaściwa decyzja może doprowadzić do tragedii, a jego samego postawić przed prokuratorem.
Jak niebezpieczna jest sytuacja, pokazuje historia jednego z ratowników medycznych. Kiedy jego zespół zajmował się wykrwawiającym się mężczyzną, musiał czekać aż trzy minuty na kontakt z dyspozytornią! Trzy minuty, podczas których poszkodowany walczył o życie.
Artur wyjaśnił, że tego dnia na stanowiskach była tylko dwójka pracowników. Razem odebrali prawie 300 telefonów. On sam zdołał wyjść do toalety dopiero po dziesięciu godzinach pracy.
A na kolejnym dyżurze miał zostać zupełnie sam. To oznaczało, że oczekiwanie na połączenie mogło być jeszcze dłuższe.
Ludzie odchodzą. Ministerstwo Zdrowia wie o kryzysie
Dlaczego brakuje dyspozytorów? Powodów jest kilka. To przede wszystkim ogromne przeciążenie psychiczne, przemęczenie oraz warunki zatrudnienia. Ludzie, którzy każdego dnia mają ratować innych, sami nie wytrzymują już takiej presji.
Po zmianach przepisów dyspozytorzy zostali przeniesieni do struktur urzędów wojewódzkich. Utracili część dodatków do wynagrodzenia, które wcześniej otrzymywali za pracę nocną, w weekendy i święta.
Do tego dochodzą wielogodzinne dyżury. Obowiązujące rozwiązania dopuszczają nawet 24-godzinną zmianę. Przez całą dobę człowiek może więc mierzyć się z telefonami od osób, które właśnie przeżywają najgorsze chwile swojego życia.
Ministerstwo Zdrowia zostało poinformowane o narastającym kryzysie. Resort zwrócił się do wojewodów o uzupełnienie braków kadrowych, poprawę organizacji pracy i odpowiednie przygotowanie budżetów na przyszły rok.
Na Pomorzu podjęto już działania. Według informacji przekazanych WP w ciągu trzech miesięcy zatrudniono 14 nowych dyspozytorów. Kolejne dwie osoby przeszły rekrutację, ale do pracy przystąpią dopiero w styczniu lub lutym. Najpierw muszą ukończyć obowiązkowe szkolenie, a na wolne terminy czeka się tygodniami.
Tymczasem każdego dnia telefony alarmowe rozdzwaniają się na nowo. Kolejni ludzie dostają zawałów, ulegają wypadkom, walczą o życie.
I kiedy rozpaczliwie potrzebują ratunku, ich los może zależeć od człowieka, który od wielu godzin nie miał nawet chwili wytchnienia.
Podcasty
Playlisty tematyczne
