Codziennie tędy przechodzisz. Nie masz pojęcia, jakie sekrety kryje jedna z najważniejszych ulic Warszawy

•  Ulica Leszno w Warszawie, choć zmieniała nazwy, dla pokolenia wojennego pozostała symbolem tragicznych wydarzeń.

•  Dziś to aleja „Solidarności”, ale nieliczne ocalałe budynki nadal szepczą historie o dawnej świetności i upadku.

•  Sprawdź, które z historycznych obiektów przetrwały wojnę i dlaczego Leszno jest dziś świadkiem zaginionego traktu.

•  Odkryj, jak wojna zmieniła bieg ulicy i co jeszcze pamięta o dawnej Warszawie!

Warszawska ulica i trzy nazwy, jedna tragiczna historia

Aleja „Solidarności”, wcześniej aleja generała Karola Świerczewskiego, a pierwotnie ulica Leszno. Choć nazwy się zmieniały, dla pokolenia, które przeżyło II wojnę światową, to miejsce na zawsze pozostało Lesznem. Jeszcze w latach 70. XX wieku o gmachu sądów mówiono, że stoi „na Lesznie”, utrwalając pamięć o ulicy, która była jedną z najważniejszych przedwojennych arterii miasta i stanowiła oś warszawskiego getta.

To właśnie tutaj, w cieniu okazałych kamienic i pałaców, rozgrywały się dramaty okupacyjnej codzienności. Dziś, pędząc tramwajem lub samochodem, mijamy nieliczne ocalałe budynki, nie zdając sobie sprawy, że są one ostatnimi strażnikami pamięci o świecie, który został bezpowrotnie zniszczony.

Świadkowie minionej epoki. Co przetrwało do dziś?

Zgiełk współczesnej metropolii zagłusza szepty historii, ale one wciąż tam są. Gmach sądów projektu Bohdana Pniewskiego, dwa kościoły i kilka pałacyków to jedyne, co pozostało z dawnej, gęstej zabudowy Leszna. Każdy z tych budynków to kapsuła czasu, przechowująca opowieści o świetności i upadku.

Przewodnik po Warszawie z 1938 roku opisywał Leszno jako ulicę pełną stylowych fasad, pałaców i ważnych instytucji. Dziś, porównując tamten opis z rzeczywistością, możemy zobaczyć skalę wojennych zniszczeń.

Z przedwojennej ulicy Leszno ocalało kilka budynków

Pod numerem 20 znajdował się XVIII-wieczny Pałac Działyńskich, dawna siedziba loży masońskiej. Budynek ten szczęśliwie przetrwał wojnę i do dziś mieści się w nim parafia ewangelicko-reformowana.Pod numerem 25 stał dawny ratusz jurydyki Leszno z XVII wieku, który w późniejszych latach pełnił funkcję więzienia dla dłużników. Ten jeden z nielicznych zachowanych ratuszów jurydyk przetrwał do naszych czasów, choć jego forma uległa zmianom.Adres Leszno 32 to Kościół Narodzenia N. M. Panny, z którego w 1861 roku ruszył słynny pochód patriotyczny. Zarówno sama świątynia, jak i przylegający do niej dawny klasztor, służący jako więzienie polityczne, ocalały z wojennej pożogi.Pod numerami 53/55 wznosi się monumentalny kompleks gmachów sądowych projektu Bohdana Pniewskiego. Ten charakterystyczny budynek nie tylko przetrwał, ale do dziś pełni swoją pierwotną funkcję i pozostaje najbardziej rozpoznawalnym obiektem dawnej ulicy Leszno.

Zaginiony trakt. Jak wojna zmieniła bieg ulicy?

Przedwojenne Leszno wyglądało zupełnie inaczej. Ulica była znacznie dłuższa i biegła od okolic dzisiejszego placu Bankowego aż do skrzyżowania z Młynarską. Była to tętniąca życiem arteria handlowa i komunikacyjna.

Wojna i powojenna odbudowa brutalnie przerwały jej bieg. Historyczny trakt został wchłonięty przez nowo wytyczoną, szeroką arterię W-Z, czyli dzisiejszą al. „Solidarności”. Współczesna ulica Leszno to zaledwie krótki, ocalały fragment dawnej całości.

Historyczny przebieg ulicy Leszno (stan na 1939 r.) obejmował przecięcia z ulicami:Orlą, Karmelicką, Solną, Żelazną, Wronią, Okopową, Karolkową.

Dziś większość tych skrzyżowań nie istnieje, a ślad po dawnej ulicy zatarł się pod nowymi budynkami i szeroką jezdnią alei „Solidarności”.