Tania energia i woda. To może zdecydować o konkurencyjności Polski

O tym, jak powinien wyglądać polski miks energetyczny, rozmawiali uczestnicy debaty „Bezpieczeństwo energetyczne a odnawialne źródła energii”, która odbyła się podczas I Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 na Uniwersytecie Warszawskim. Wydarzenie zorganizowały Fundacja FAPA oraz Fundacja im. XBW. Partnerem instytucjonalnym forum był Uniwersytet Warszawski, partnerem strategicznym Polska Spółka Gazownictwa, a partnerem wydarzenia Narodowy Bank Polski.

W panelu udział wzięli dr Marek Sawicki, Marszałek Senior Sejmu RP, Michał Szczerba, poseł do Parlamentu Europejskiego, dr Konrad Wojnarowski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Energii, Remigiusz Adamiak, Dyrektor Departamewntu Strategii PSG oraz Józef Matysiak, Zastępca Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Debatę prowadził Hubert Biskupski, zastępca redaktora naczelnego „Super Expressu”, szef „Super Biznesu” i superbiz.pl.

Punktem wyjścia była prosta diagnoza: Polska potrzebuje energii tańszej, stabilniejszej i bardziej odpornej na zakłócenia. Sama transformacja nie wystarczy, jeśli nie będzie oznaczała realnego wzmocnienia bezpieczeństwa państwa.

Biometan może stabilizować system

Jednym z najważniejszych tematów debaty był biogaz i biometan. Uczestnicy wskazywali, że Polska nie powinna ograniczać rozmowy o OZE wyłącznie do fotowoltaiki i wiatraków. Źródła zależne od pogody są potrzebne, ale wymagają stabilizacji. Tu właśnie pojawia się rola biometanu.

Remigiusz Adamiak z Polskiej Spółki Gazownictwa zwracał uwagę, że gaz pozostaje paliwem komplementarnym wobec OZE, a biometan może stać się ważnym elementem bezpieczeństwa energetycznego.

„Fotowoltaika pracuje średnio 1000 godzin rocznie. Biometanownia pracuje nie mniej niż 8000 godzin rocznie” - mówił Remigiusz Adamiak.

Ten argument dobrze pokazuje różnicę między źródłami zależnymi od warunków atmosferycznych a instalacjami, które mogą pracować w sposób bardziej przewidywalny. Adamiak podkreślał także, że biometan ma znaczenie ze względu na rozproszony charakter instalacji. W warunkach napięć międzynarodowych i ryzyk związanych z bezpieczeństwem infrastruktury nie jest to cecha drugorzędna.

Lokalność zamiast jednego modelu energetyki

Silnie wybrzmiał również postulat rozwoju energetyki rozproszonej. Dr Marek Sawicki przekonywał, że każdy polski powiat może w większym stopniu budować własną autonomię energetyczną, opartą na dobrze dobranym miksie lokalnych źródeł.

W jego ocenie Polska przez lata zbyt słabo wykorzystywała potencjał energii z produktów odpadowych, zwłaszcza z rolnictwa i przetwórstwa. Sawicki wskazywał, że małe biogazownie mogą być ważnym elementem lokalnego bezpieczeństwa, a jednocześnie dodatkowym źródłem dochodu dla rolników i przetwórców.

To podejście nie oznacza rezygnacji z dużych inwestycji. Oznacza raczej odejście od przekonania, że bezpieczeństwo energetyczne można oprzeć na jednym źródle albo jednym modelu. Im bardziej rozproszony i zróżnicowany system, tym większa odporność na kryzysy.

OZE bez sieci nie wystarczą

Dr Konrad Wojnarowski mówił o dokumentach strategicznych dotyczących energetyki i ciepłownictwa. Podkreślał, że mają one służyć bezpieczeństwu dostaw, stabilizacji cen i integracji odnawialnych źródeł energii.

W debacie pojawiły się najważniejsze elementy przyszłego miksu: OZE, energetyka jądrowa, gaz, magazyny energii i sieci elektroenergetyczne. Szczególnie mocno podkreślano znaczenie infrastruktury. Bez rozbudowy i modernizacji sieci dalszy rozwój odnawialnych źródeł energii będzie ograniczony.

Wojnarowski wskazywał również na rolę biogazowni i biometanowni w energetyce rozproszonej oraz na znaczenie gazu jako paliwa przejściowego. W tym ujęciu gaz nie jest przeciwieństwem transformacji, ale elementem stabilizującym system do czasu pełniejszego rozwoju innych źródeł.

Pieniądze są ważne, ale potrzebna jest akceptacja społeczna

O finansowaniu transformacji mówił Józef Matysiak z NFOŚiGW. Wskazywał na środki przeznaczane na magazyny energii, modernizację sieci oraz programy wspierające inwestycje na terenach wiejskich i miejskich.

W debacie zwrócono jednak uwagę, że same pieniądze nie wystarczą. Jeżeli inwestycjom będzie towarzyszył silny opór społeczny, ich realizacja będzie trudniejsza. Dotyczy to szczególnie biogazowni, które w wielu miejscach nadal budzą obawy mieszkańców.

Dlatego obok finansowania potrzebna jest edukacja i pokazywanie, że nowoczesne instalacje mogą być bezpieczne, czyste i korzystne dla lokalnych społeczności.

Woda wraca jako temat bezpieczeństwa

Pod koniec debaty Marek Sawicki zwrócił uwagę na problem, który rzadko pojawia się w rozmowach o bezpieczeństwie energetycznym: wodę. Jego zdaniem to właśnie dostęp do wody, obok taniej energii, będzie jednym z czynników decydujących o konkurencyjności polskiej gospodarki.

Sawicki ostrzegał, że bez poważnej strategii wodnej Polska może w kolejnych latach stanąć przed problemem, który uderzy w rolnictwo, przemysł i gospodarkę komunalną. To ważny wątek, bo energetyka i gospodarka wodna coraz silniej się ze sobą łączą.

Woda przestaje być wyłącznie tematem środowiskowym. Staje się kwestią gospodarczą i strategiczną.

Transformacja musi dawać bezpieczeństwo

Debata pokazała, że pytanie o przyszłość polskiej energetyki nie sprowadza się do prostego wyboru między węglem, OZE, gazem czy atomem. Kluczowe jest stworzenie systemu, który będzie stabilny, odporny i zdolny do działania w czasie kryzysu.

Dlatego tak ważne są lokalne źródła energii, biogaz, biometan, sieci, magazyny energii, atom i strategia wodna. Razem tworzą odpowiedź na pytanie, czy Polska będzie potrafiła budować bezpieczeństwo energetyczne w sposób praktyczny, a nie tylko deklaratywny.

Pełne nagranie debaty można obejrzeć na kanale Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego:

Organizatorzy zapowiedzieli już kontynuację cyklu. II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 odbędzie się 14 lipca na Uniwersytecie Warszawskim. Wydarzenie będzie poświęcone bezpieczeństwu surowcowemu i energetycznemu państwa, znaczeniu local content dla bezpieczeństwa strategicznego oraz bezpieczeństwu żywnościowemu Polski.

Źródło: Tania energia i woda. To może zdecydować o konkurencyjności Polski