Spis treści
Gdy matematyka zawodzi – remis, który wstrząsnął kontynentem
Czy wyobrażasz sobie finał wielkiego wydarzenia, w którym prowadzący nie ma pojęcia, komu wręczyć główną nagrodę? Dokładnie to wydarzyło się w 1969 roku w Madrycie. W tamtym czasie nie istniały jeszcze skomplikowane systemy, takie jak dzisiejsze połączone głosowanie jury i telewidzów. Po zliczeniu wszystkich głosów okazało się, że aż cztery państwa – Hiszpania, Francja, Holandia i Wielka Brytania – zdobyły dokładnie po 18 punktów.
Zdezorientowana prezenterka, Laurita Valenzuela, nie wiedziała, co robić, ponieważ ówczesny regulamin Europejskiej Unii Nadawców (EBU) nie przewidywał procedury rozstrzygania remisów na pierwszym miejscu. W efekcie wszystkie cztery kraje zostały ogłoszone zwycięzcami. Sytuacja wywołała na scenie spory chaos, zwłaszcza że organizatorzy mieli przygotowane medale tylko dla maksymalnie trzech autorów piosenek. Skandal ten miał jednak poważne konsekwencje. Na znak protestu przeciwko takiemu obrotowi spraw, w 1970 roku z udziału w konkursie wycofały się Finlandia, Norwegia, Portugalia i Szwecja, zmuszając EBU do natychmiastowego uzupełnienia przepisów.
ZOBACZ TAKŻE: Te piosenki zna cała Europa. Największe hity w historii Eurowizji
Telewizyjna cenzura i żonkile zamiast zwycięzcy
Udział Izraela w Eurowizji od samego początku wzbudzał w wielu krajach ogromne emocje. Już debiut tego kraju w 1973 roku w Luksemburgu odbywał się pod znakiem bezprecedensowych środków bezpieczeństwa, co miało bezpośredni związek z echem tragicznych wydarzeń podczas Igrzysk Olimpijskich w Monachium zaledwie rok wcześniej. Prawdziwy skandal transmisyjny wybuchł jednak pięć lat później, podczas finału w Paryżu w 1978 roku.
Państwa arabskie, które nie uznawały państwowości Izraela, rutynowo odmawiały pokazywania występów reprezentantów tego kraju. Jordańska telewizja JRTV posunęła się jednak o krok dalej. Gdy na scenie pojawili się Izhar Cohen z grupą Alphabeta, wykonując utwór "A-Ba-Ni-Bi", jordańscy nadawcy przerwali transmisję, wyświetlając widzom na ekranach... statyczne zdjęcia żonkili. Absurd sięgnął zenitu podczas ogłaszania wyników. Gdy stało się jasne, że Izrael wygra cały konkurs, jordańska telewizja całkowicie ucięła przekaz, a następnego dnia w tamtejszych wiadomościach oficjalnie ogłoszono, że zwycięzcą konkursu została Belgia (która w rzeczywistości zajęła dopiero drugie miejsce).
Kuloodporne szyby i rewolucja na scenie
Dziś społeczność LGBTQ+ stanowi jeden z fundamentów eurowizyjnej widowni, ale droga do tej otwartości była niezwykle wyboista. Czy pamiętasz rok 1998 i konkurs organizowany w brytyjskim Birmingham? To właśnie wtedy Izrael wysłał na scenę Danę International z utworem "Diva". Była ona pierwszą w historii konkursu transpłciową artystką, co wywołało w jej ojczyźnie gigantyczne protesty.
Wybór Dany spotkał się z ostrą krytyką oraz groźbami śmierci ze strony ortodoksyjnych środowisk religijnych. Zagrożenie było na tyle poważne, że piosenkarkę zakwaterowano w jedynym hotelu w Birmingham, który posiadał kuloodporne szyby, a w miejscach publicznych musieli towarzyszyć jej uzbrojeni ochroniarze. Nawet jej słynna suknia z ptasich piór, zaprojektowana przez Jeana-Paula Gaultiera (którą artystka założyła podczas finałowego wykonania po ogłoszeniu wyników), była trzymana pod nadzorem uzbrojonej straży. Mimo tych ogromnych trudności, Dana International wygrała konkurs z dorobkiem 172 punktów, przełamując potężne bariery i torując drogę dla późniejszych triumfatorów, takich jak Conchita Wurst w 2014 roku czy osoba niebinarna Nemo dekadę później w 2024 roku.
13
Współczesne kryzysy polityczne
W ostatnich latach Eurowizja musiała zmierzyć się z największymi kryzysami wizerunkowymi i politycznymi w swojej historii. Zgodnie z bezwzględnym regulaminem, utwory wykonywane czy to w półfinałach, czy w wielkim finale nie mogą zawierać treści politycznych. Zasada ta wielokrotnie prowadziła do dyskwalifikacji lub napięć. Na przykład w 2009 roku Gruzja musiała wycofać utwór "We Don't Wanna Put In", a w 2021 roku EBU zdyskwalifikowała reprezentację Białorusi za popierającą reżim piosenkę "Ya nauchu tebya". Z kolei po inwazji z 2022 roku z rywalizacji całkowicie wykluczono Rosję.
Ogromne kontrowersje towarzyszyły udziałowi Izraela w latach 2024-2026 w związku z wojną w Gazie. W 2024 roku, pod presją organizatorów, izraelska delegacja została zmuszona do zmiany rzekomo politycznego tekstu utworu z "October Rain" na "Hurricane". Sytuacja eskalowała w 2026 roku – w odpowiedzi na decyzję o ponownym dopuszczeniu Izraela do udziału, z konkursu wycofało się kilku nadawców, w tym należąca do krajów Wielkiej Piątki Hiszpania, a także Islandia, Irlandia, Holandia oraz Słowenia. Na znak protestu swoje pamiątkowe statuetki oddali EBU nawet wcześniejsi zwycięzcy – Nemo oraz Charlie McGettigan.
Podcasty
Playlisty tematyczne
