Pacjenci oczekują na nowelizację prawa farmaceutycznego

2026-09-02 9:18

Dziś apteka to nie tylko miejsce, gdzie można zaopatrzeć się w leki, czy to te na receptę, czy tzw. OTC, a więc bez recepty, ale też placówka, która również realizuje inne usługi, np. wykonując szczepienia. Ma to ogromne znaczenie zwłaszcza dla osób starszych, przewlekle chorych, mniej samodzielnych, z ograniczoną mobilnością. Dlatego tak ważne jest dla nich, jak też i dla innych osób, uzyskanie rzetelnej, zrozumiałej informacji o świadczeniach realizowanych w aptekach. Dotyczy to m. in. właśnie szczepień, opieki farmaceutycznej, programów profilaktycznych i innych usług prozdrowotnych.

Apteka – ważny element ochrony zdrowia

Apteka jest często najbardziej dostępnym elementem systemu ochrony zdrowia, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Pacjent powinien móc sprawdzić, jakie świadczenia są dostępne w jego najbliższym otoczeniu, w jakich godzinach są udzielane oraz czy wymagają wcześniejszego umówienia.

Te wszystkie informacje są regulowane zapisami zawartymi w Prawie Farmaceutycznym, którego nowelizacja jest obecnie procedowana. 4 sierpnia 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji, która ma zastąpić dotychczasowy generalny zakaz reklamy aptek zestawem konkretnych ograniczeń. Jest to odpowiedź rządu na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uchylający dotychczasowe przepisy obowiązujące w Polsce. Niedopuszczalne mają pozostać m. in. reklamy wprowadzające w błąd, wykorzystujące wizerunek lub głos osób poniżej 18. roku życia oraz oferujące dodatkowe korzyści w zamian za zakup produktów lub skorzystanie z ulg. Maksymalna kara za naruszenie nowych zasad ma wzrosnąć z 50 tys. do 100 tys. zł.

Nie oznacza to więc niekontrolowanego otwarcia rynku reklamy aptek. Projekt wprowadza jedynie nowe granice komunikacji i mechanizmy ochrony pacjentów, jednocześnie umożliwiając przekazywanie informacji o świadczeniach i usługach realizowanych w aptekach.

- Pacjent ma prawo wiedzieć, gdzie może zaszczepić się, skorzystać z opieki farmaceutycznej albo otrzymać nowe wsparcie. Informowanie o dostępności takich świadczeń nie powinno być automatycznie utożsamiane z agresywną reklamą produktów leczniczych, bo to różne procesy, różne cele działania, różny przekaz – podkreśla Magdalena Osińska-Kurzywilk, prezes Zarządu Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”.

Czy farmaceuta wykonuje zawód medyczny?

W pracach nad projektem nowelizacji ustawy pojawiły się zapytania, kto może występować w reklamach usług, świadczonych przez apteki. Przyjęte przez Radę Ministrów rozwiązanie ma ograniczyć wykorzystywanie autorytetu osób kojarzonych z ordynowaniem terapii oraz zapobiegać posługiwaniu się w reklamach wizerunkami osób publicznie znanych, dzieci i młodzieży oraz określonymi wizerunkami lub głosami generowanymi cyfrowo.

Podczas prac nad nowelizacją ustawy doszło do pewnych różnic zdań pomiędzy Ministerstwem Zdrowia a samorządem aptekarskim, m. in. dotyczących sformułowania, czy farmaceuta może być zaliczony do zawodów medycznych, co w konsekwencji może mieć wpływ na działania reklamowe apteki. To jednak, zdaniem pani prezes Koalicji, nie powinno mieć wpływu na końcowy kształt ustawy, która jak najszybciej powinna ujrzeć światło dzienne i zamknąć okres „anarchii prawnej” wywołany wyrokiem TSUE z 12 czerwca 2025 roku.

- Pacjenci potrzebują jasnych zasad, bezpiecznej komunikacji i łatwego dostępu do informacji o świadczeniach. Spór o interpretację jednego przepisu nie powinien przesłonić, ani zatrzymać ustawy, która ma służyć realizacji tych celów – mówi.