- O samodzielności dziecka w internecie decydują jego umiejętności, a nie tylko wiek
- Na początku warto pozwolić dziecku korzystać tylko z wybranych aplikacji i stron oraz ustalić krótki czas ekranowy
- Dziecko powinno umieć przerwać kontakt, zablokować użytkownika i poprosić dorosłego o pomoc
- Dziecko poniżej 16. roku życia może potrzebować zgody rodzica lub opiekuna, aby korzystać z niektórych usług internetowych
Nie ma jednego wieku na samodzielne korzystanie z internetu
Samodzielne korzystanie z internetu może znaczyć różne rzeczy. Czym innym jest obejrzenie wybranej bajki na tablecie w domu, czym innym szukanie informacji do szkoły, rozmowy w grze online czy założenie konta w serwisie społecznościowym. Im częściej dziecko ma kontakt z obcymi osobami, reklamami, płatnościami i treściami podpowiadanymi przez algorytm, tym większej ostrożności i dojrzałości potrzebuje.
Nie warto podejmować tej decyzji wyłącznie dlatego, że dziecko osiągnęło określony wiek albo większość dzieci w klasie ma smartfony. Liczy się też to, czy dotrzymuje ustaleń, umie powiedzieć o kłopotliwej sytuacji i nie reaguje paniką, gdy coś pójdzie nie tak. Dziecko może dostać więcej swobody w jednej aktywności, na przykład przy odrabianiu lekcji, a nadal potrzebować obecności dorosłego podczas gier z czatem lub korzystania z mediów społecznościowych.
Czy dziecko jest gotowe na więcej samodzielności w internecie? Sprawdź konkretne umiejętności
Gotowość do bardziej samodzielnego korzystania z internetu widać po zachowaniu, a nie po sprawności w instalowaniu aplikacji. Dziecko powinno rozumieć, że osoba poznana w sieci może podawać się za kogoś innego. Powinno też wiedzieć, że zdjęć, wiadomości, nazwy szkoły, adresu ani bieżącej lokalizacji nie udostępnia się obcym osobom bez konsultacji z dorosłym. Ważne jest też, czy potrafi odróżnić wynik wyszukiwania, reklamę i materiał przygotowany przez twórcę, który próbuje coś sprzedać.
Przed zwiększeniem samodzielności dobrze sprawdzić w zwykłej rozmowie, co dziecko zrobiłoby po otrzymaniu obraźliwej wiadomości, prośby o zdjęcie, zaproszenia do prywatnej rozmowy albo linku od nieznajomego. Dobrym znakiem będzie odpowiedź: nie odpiszę, zrobię zrzut ekranu, zablokuję tę osobę i powiem o tym dorosłemu. Jeśli dziecko ukrywa aktywność z obawy przed karą, najpierw warto odbudować możliwość spokojnej rozmowy o błędach i przykrych sytuacjach.
Więcej swobody w internecie warto dawać dziecku stopniowo
Większą samodzielność w internecie warto wprowadzać od prostych aktywności, które dziecko już zna i o których można potem spokojnie porozmawiać. Może to być kilka sprawdzonych stron, wyszukiwarka używana do szkolnego zadania, aplikacja edukacyjna albo gra bez otwartego czatu. Na początku dobrze, by urządzenie pozostawało we wspólnej części domu, a nie w sypialni za zamkniętymi drzwiami.
Po kilku tygodniach warto sprawdzić, czy dziecko przestrzega ustalonych zasad. Jeśli pyta przed pobraniem nowej aplikacji, nie podaje danych, nie klika w przypadkowe linki i mówi o tym, co je zdziwiło, zakres swobody można rozszerzyć. Jeśli dziecko zakłada konta bez wiedzy rodzica, korzysta z urządzenia w nocy albo rozmawia z nieznajomymi, nie trzeba od razu odbierać mu urządzenia. Warto wrócić do wcześniejszych zasad i wspólnie ustalić, czego dziecko jeszcze powinno się nauczyć.
Filtry rodzinne, blokady płatności i ustawienia prywatności mogą ograniczyć część ryzyka, lecz nie zastąpią rozmowy. Nie wychwycą każdej niepokojącej wiadomości ani nie nauczą dziecka oceniać, czy film, reklama lub rozmówca są wiarygodni. Warto traktować je jako dodatkową ochronę, a nie jako sygnał, że dziecko może korzystać z internetu bez rozmowy i wsparcia dorosłego.
Zasady korzystania z internetu powinny być jasne także dla nastolatka
Zasady korzystania z internetu są potrzebne nie tylko młodszym dzieciom. Powinny jasno określać, z jakich aplikacji dziecko może korzystać, z kim może się kontaktować, co wymaga wcześniejszej zgody dorosłego, kiedy odkłada urządzenie na noc i co ma zrobić po zobaczeniu nieodpowiedniej treści. Ustalenia zapisane prostymi zdaniami ograniczają późniejsze spory o to, co właściwie było dozwolone.
Warto wspólnie sprawdzać ustawienia nowych gier, komunikatorów i serwisów. Szczególnej uwagi wymagają publiczne profile, wiadomości od osób spoza listy znajomych, transmisje na żywo, udostępnianie lokalizacji oraz zakupy w aplikacjach. W Polsce, jeśli usługa internetowa zbiera dane dziecka na podstawie zgody, w przypadku osoby poniżej 16. roku życia zgodę musi wyrazić rodzic lub opiekun. Niezależnie od tego trzeba sprawdzić aktualny minimalny wiek wskazany w regulaminie konkretnej aplikacji.
Prywatność dziecka nie oznacza, że rodzic ma przestać pytać
Prywatność dziecka rośnie wraz z wiekiem, ale odpowiedzialność dorosłego za jego bezpieczeństwo nie znika. Zamiast codziennie przeglądać każdą rozmowę, lepiej regularnie pytać, co dziecko ogląda, w co gra, z kim rozmawia i co ostatnio je w sieci rozbawiło albo zdenerwowało. Dziecko chętniej opowie o swoich doświadczeniach w sieci, jeśli rozmowa nie zaczyna się od podejrzeń ani przesłuchania.
Jeśli dziecko pokaże niepokojącą wiadomość, nie należy obwiniać go za to, że odpisało, kliknęło link albo zaufało komuś poznanemu online. Najpierw warto je uspokoić, zrobić zrzuty ekranu, zablokować lub zgłosić użytkownika oraz sprawdzić, czy dziecko nie wysłało danych, zdjęć albo innych prywatnych informacji. Najbezpieczniejszym momentem na większą samodzielność nie jest dzień, w którym dziecko o nią poprosi, lecz czas, gdy wie, że w każdej trudnej sytuacji może przyjść po pomoc bez strachu przed natychmiastową karą.
16
Źródła:
- NASK (Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców)
- NASK (Rodzice mówią, że zasady są. Nastolatki widzą to inaczej)
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (Ustalamy domowe zasady ekranowe)
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (Jak chronić dzieci przed uwodzeniem online?)
- Urząd Ochrony Danych Osobowych (Jakie prawa daje Ci RODO?)
- American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org (Kids & Tech: 12 Tips for Parents in the Digital Age)
Podcasty
Playlisty tematyczne
