- Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, kiedy długotrwała choroba może być podstawą do zwolnienia pracownika w okresie ochronnym
- Bezprawne zwolnienie w wieku przedemerytalnym daje niemal gwarancję przywrócenia do pracy przez sąd
- Uchwała Sądu Najwyższego z 2025 roku potwierdza, że ochrona przedemerytalna obejmuje również umowy na czas określony
- Pracodawca nie może obniżyć pensji pracownikowi w wieku przedemerytalnym, z wyjątkiem dwóch ściśle określonych sytuacji
- Dane ZUS ujawniają, w jaki sposób zwolnienie ze składek realnie podnosi pensję netto pracowników po 55 roku życia
Ochrona przedemerytalna 2026. Kogo obejmuje i na jakich zasadach działa?
Ochrona przedemerytalna to swoista tarcza, która w 2026 roku ma za zadanie zapewnić stabilność zatrudnienia starszym pracownikom. To klucz do spokoju ducha na ostatniej prostej przed emeryturą. Zgodnie z przepisami, obejmuje ona osoby, którym do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) brakuje nie więcej niż czterech lat. Należy jednak pamiętać o dodatkowym warunku, jakim jest posiadanie odpowiedniego stażu pracy – 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn – który uprawnia do otrzymania świadczenia.
Główna zasada tej ochrony jest prosta, ale niezwykle ważna: pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w tym kluczowym, czteroletnim okresie. Co istotne, uchwała Sądu Najwyższego z 30 września 2025 roku dodatkowo wzmocniła pozycję seniorów, potwierdzając, że ochrona ta rozciąga się również na umowy zawierane na czas określony. Daje to pracownikom cenną pewność zatrudnienia aż do momentu przejścia na zasłużony odpoczynek.
Zwolnienie w okresie ochronnym. Sprawdź, kiedy jest to możliwe
Mimo solidnych zabezpieczeń, warto wiedzieć, że istnieją wyjątkowe sytuacje, w których ochrona przedemerytalna przestaje obowiązywać. Pracodawca może legalnie rozwiązać umowę, jeśli dojdzie do zwolnienia dyscyplinarnego z winy pracownika lub w przypadku ogłoszenia upadłości bądź likwidacji firmy. Ta prawna tarcza ustaje także w momencie, gdy pracownik uzyska prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Szczególnym przypadkiem, który budzi wiele pytań, jest długotrwała nieobecność chorobowa. Niestety, ona również może stać się podstawą do zwolnienia pracownika objętego ochroną. Zgodnie z informacjami Państwowej Inspekcji Pracy, jeśli staż pracy w danej firmie jest krótszy niż 6 miesięcy, pracodawca może rozwiązać umowę już po 3 miesiącach choroby. W przypadku dłuższego stażu, okres ochronny wydłuża się do łącznego czasu pobierania wynagrodzenia i zasiłku chorobowego.
Obniżka pensji lub zmiana stanowiska. Kiedy pracodawca może to zrobić?
To jedno z częstszych pytań: czy pracodawca może obniżyć pensję lub zmienić warunki pracy seniora? Zasadniczo odpowiedź brzmi: nie. Pracodawca nie ma prawa jednostronnie pogarszać warunków zatrudnienia ani obniżać wynagrodzenia pracownikowi w wieku przedemerytalnym. Istnieją jednak dwa wyjątki od tej reguły. Pierwszy ma miejsce, gdy w firmie wprowadzane są nowe, ogólne zasady wynagradzania, obejmujące wszystkich pracowników lub całą grupę zawodową. Drugi wyjątek to sytuacja, gdy orzeczenie lekarskie potwierdzi utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy, co w naturalny sposób wymusza zmianę stanowiska.
Niesłuszne zwolnienie przed emeryturą? Sąd pracy przywróci cię do pracy
Otrzymanie wypowiedzenia w okresie ochronnym to z pewnością sygnał alarmowy. W przypadku bezprawnego zwolnienia w wieku przedemerytalnym pracownik nie jest jednak bezbronny – dysponuje silnymi narzędziami do obrony swoich praw. Należy skierować sprawę do sądu pracy, gdzie można zażądać przywrócenia na dotychczasowe stanowisko i warunki zatrudnienia. Co niezwykle ważne, w przypadku pracowników chronionych sąd jest zobowiązany uwzględnić takie żądanie. Daje to niemal gwarancję powrotu do pracy i stanowi kluczowy element ochrony przed dyskryminacją ze względu na wiek.
Niższe składki i wyższa pensja. Sprawdź korzyści z pracy po 50. roku życia
W 2026 roku przepisy oferują również finansową nutkę optymizmu dla firm, które decydują się zatrudniać osoby po 50. roku życia. Pracodawcy mogą liczyć na atrakcyjne dofinansowanie do wynagrodzenia takiego pracownika, sięgające nawet 50% pensji minimalnej. Tego rodzaju wsparcie ma na celu promowanie aktywności zawodowej seniorów i realne zwiększanie ich szans na rynku pracy.
Korzyści odczuwają również sami pracownicy, i to bezpośrednio w swoich portfelach. Jak informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, osoby, które ukończyły 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), są zwolnione z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W praktyce oznacza to, że co miesiąc do ich kieszeni trafia nieco więcej pieniędzy z pensji.
11
Podcasty
Playlisty tematyczne
