Samotność może zwiększać ryzyko demencji. Prosty sposób na ochronę pamięci czeka w bibliotece

• Światowa Organizacja Zdrowia ostrzega, że przewlekła samotność seniorów jest równie groźna dla zdrowia co wypalenie 15 papierosów dziennie
• Analiza naukowców z Cambridge potwierdza, że izolacja społeczna podnosi ryzyko demencji o 26% poprzez kurczenie się obszarów mózgu odpowiedzialnych za pamięć
• Dyskusyjne Kluby Książki to skuteczny sposób na budowanie relacji i poprawę sprawności umysłowej w dojrzałym wieku
• Nowoczesne biblioteki oferują seniorom bezpłatne kursy komputerowe i dostęp do audiobooków, aktywnie walcząc z wykluczeniem społecznym

Prawie 70% Polaków czuje się samotnych. Jakie choroby może to powodować?

Poczucie osamotnienia to cichy wróg, który dotyka aż 68% dorosłych w naszym kraju. Problem ten szczególnie dotkliwie odczuwają seniorzy po 75. roku życia. Badanie Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przeprowadzone na grupie 5 tysięcy osób, pokazuje alarmującą skalę tego zjawiska. Światowa Organizacja Zdrowia już pod koniec 2023 roku ogłosiła samotność globalnym zagrożeniem dla zdrowia, porównując jej skutki do wypalenia 15 papierosów dziennie.

Przewlekła izolacja społeczna to nie tylko smutek, ale prawdziwy sygnał alarmowy dla organizmu. Wspomniane badanie wrocławskich naukowców potwierdza, że samotność zwiększa ryzyko chorób takich jak depresja, otyłość czy cukrzyca, które często stają się cieniem starości. Z kolei analiza naukowców z uniwersytetów w Cambridge, Warwick i Fudan opublikowana w ubiegłym roku wykazała, że izolacja podnosi ryzyko demencji o 26%, prowadząc do kurczenia się w mózgu obszarów odpowiedzialnych za pamięć i codzienne funkcjonowanie.

Seniorzy niechętnie odwiedzają biblioteki. Co tracą i jak zmieniły się te miejsca?

Chociaż blisko co czwarty mieszkaniec Polski ma powyżej 60 lat, ta grupa stanowi zaledwie 18% użytkowników bibliotek publicznych. Zaskakujący raport Narodowego Centrum Kultury sprzed kilku lat ujawnił, że połowa seniorów uważa te placówki za nieatrakcyjne. Często powodem jest brak aktywnego zaproszenia ze strony personelu i zwykła niewiedza o bogactwie oferty, która czeka tuż za rogiem.

Tymczasem raport Instytutu Książki z ubiegłego roku jasno pokazuje, że biblioteki przeszły prawdziwą metamorfozę. Przestały być cichymi wypożyczalniami, a stały się tętniącymi życiem lokalnymi centrami kultury i integracji. Dla wielu osób dojrzałych, zwłaszcza zimą, to bezpieczna i ciepła przystań, idealna do spotkań, budowania więzi i terapii przez kulturę. Dzięki Narodowemu Programowi Rozwoju Czytelnictwa w ostatnich pięciu latach wyremontowano ponad sto placówek i zakupiono 16,5 miliona książek.

Czym są Dyskusyjne Kluby Książki? Sprawdź, jak dołączyć do spotkań w twojej bibliotece

Dyskusyjne Kluby Książki (DKK) to ogólnopolski program finansowany przez Ministerstwo Kultury, którego celem jest ożywienie rozmów o literaturze. To świetna propozycja dla każdego, kto szuka sposobu na poznanie nowych ludzi. Wystarczy zgłosić się do lokalnej biblioteki, aby dołączyć do istniejącej grupy lub nawet zostać jej moderatorem. Uczestnicy otrzymują bezpłatne komplety książek do dyskusji, co jest dużym ułatwieniem. To jednak przede wszystkim doskonała okazja do regularnych spotkań, budowania relacji i aktywnego spędzania wolnego czasu. Instytut Książki, który koordynuje program, zapewnia także szkolenia i organizuje spotkania z autorami, co stanowi dodatkową atrakcję.

Jak rozmowy o książkach poprawiają pamięć i chronią przed chorobami? Naukowe dowody

Biblioterapia to forma terapii, która wykorzystuje literaturę do poprawy samopoczucia, a kluby książki są jej doskonałym, praktycznym przykładem. Według analiz medycznych z ubiegłego roku wspólne czytanie i dyskusje to świetne ćwiczenie pamięci, które poprawia koncentrację i stanowi naturalny sposób na stres. Wczuwanie się w losy bohaterów literackich może pomóc w radzeniu sobie z własnymi wyzwaniami, w tym z dotkliwym poczuciem samotności.

Mechanizm ten ma solidne podstawy naukowe. Kontakty towarzyskie chronią organizm przed przewlekłym stanem zapalnym, który jest cichym sprawcą wielu chorób. Najnowsze badania pokazują, że regularne spotkania z innymi ludźmi regulują gospodarkę hormonalną i mogą spowalniać procesy starzenia na poziomie komórkowym. Dlatego rozmowy o książkach to nie tylko przyjemność, ale także realna inwestycja we własne zdrowie i sprawność umysłową na długie lata.

Kursy komputerowe i audiobooki. Co jeszcze oferują nowoczesne biblioteki seniorom?

Współczesne biblioteki to znacznie więcej niż regały z książkami. To prawdziwe centra aktywności, które skutecznie pomagają walczyć z wykluczeniem cyfrowym i społecznym seniorów. Wiele placówek oferuje bezpłatne kursy obsługi komputera i smartfona, prowadzone w przyjaznej atmosferze, bez pośpiechu. Zapewniają także łatwy dostęp do audiobooków i e-booków. W ramach usług mobilnych działają takie inicjatywy jak "książka na telefon" czy bibliobusy, które docierają do osób o ograniczonej mobilności. Dane Głównego Urzędu Statystycznego sprzed dwóch lat potwierdzają skalę tych działań, polskie biblioteki zorganizowały ponad 177 tysięcy wydarzeń, w których wzięło udział 5,6 miliona osób.