- Policyjne statystyki ujawniają, że oszustwa na wnuczka z użyciem klonowania głosu kosztowały Polaków ponad 156 milionów złotych w samym 2024 roku
- Ustalenie prostego hasła bezpieczeństwa w rodzinie to najskuteczniejszy sposób na natychmiastowe zdemaskowanie oszusta
- Eksperci wskazują na subtelne detale, takie jak brak emocji i syntetyczna intonacja, pozwalające rozpoznać sklonowany głos
- Natychmiastowe rozłączenie się i telefon zwrotny na znany numer to prosta metoda weryfikacji, która udaremnia próbę wyłudzenia pieniędzy
Oszustwo na głos. Jak działają przestępcy i ile pieniędzy tracą Polacy?
Oszuści znaleźli nową, niebezpieczną metodę, by wyłudzać pieniądze, znaną jako oszustwo "na wnuczka 2.0". Wykorzystują technologię klonowania głosu, dzięki której mogą zadzwonić, idealnie podrabiając głos członka twojej rodziny, na przykład wnuka, córki czy syna. Wystarczy im do tego zaledwie kilkusekundowe nagranie głosu, chociażby z filmiku w mediach społecznościowych, aby sztuczna inteligencja stworzyła niemal idealną kopię.
Skala problemu jest naprawdę alarmująca, co potwierdzają policyjne statystyki. Zaledwie dwa lata temu, w 2024 roku, zgłoszono 3825 takich prób wyłudzeń, a seniorzy stracili łącznie ponad 156,4 miliona złotych. To oznacza, że średnia strata na jedną oszukaną osobę wyniosła ponad 40 tysięcy złotych. Prawdziwa skala zjawiska może być jednak znacznie większa, ponieważ wiele ofiar ze wstydu nigdy nie zgłasza sprawy na policję.
Dlaczego ufamy fałszywym głosom? Tak oszuści manipulują naszymi emocjami
Oszustwa z użyciem sklonowanego głosu są tak skuteczne, ponieważ uderzają w nasz naturalny mechanizm zaufania. Głos bliskiej osoby wywołuje natychmiastową reakcję emocjonalną, która wyłącza logiczne myślenie, zwłaszcza gdy w grę wchodzi presja czasu i strach o jej bezpieczeństwo. Przestępcy celowo budują napięcie, opowiadając o wypadku lub nagłej potrzebie finansowej, by ofiara działała bez zastanowienia.
Technologia jest już tak zaawansowana, że odróżnienie fałszywki od oryginału bywa niemal niemożliwe. Zgodnie z dostępnymi analizami, nawet siedem na dziesięć osób nie ma pewności, czy potrafiłoby rozpoznać sklonowany głos. Co więcej, jak szacuje Europol, już w tym roku nawet 90% treści w internecie może być generowanych syntetycznie, co pokazuje, jak powszechne i niebezpieczne staje się to zjawisko.
Po czym poznać, że dzwoni oszust? Zwróć uwagę na te detale w głosie
Chociaż technologia jest zaawansowana, wciąż istnieją pewne niedoskonałości, które mogą zdradzić oszusta. Warto zwrócić uwagę na nietypową, "robotyczną" intonację, nagłe zmiany głośności lub akcentu oraz brak naturalnych odgłosów w tle, jak szum ulicy czy inne rozmowy. Sklonowany głos często brzmi syntetycznie i jest pozbawiony prawdziwych emocji, nawet gdy osoba rzekomo opowiada o tragicznym wydarzeniu. Warto też pamiętać, że oszuści zawsze wywierają presję czasu, co samo w sobie jest najważniejszym sygnałem ostrzegawczym.
Hasło bezpieczeństwa w rodzinie. Najprostszy sposób na obronę przed oszustami
Najlepszym sposobem na ochronę przed tego typu wyłudzeniem pieniędzy jest wcześniejsze przygotowanie. Dobrym pomysłem jest porozmawianie z najbliższymi i ustalenie wspólnego "hasła bezpieczeństwa". Może to być proste słowo lub pytanie, na które odpowiedź znacie tylko wy (np. "Jak ma na imię nasz pierwszy pies?"). W sytuacji, gdy odbierzesz podejrzany telefon z prośbą o pieniądze, warto po prostu poprosić rozmówcę o podanie hasła. Oszust nie będzie go znał, co natychmiast go zdemaskuje.
Co zrobić, gdy podejrzewasz oszustwo? Zasada „rozłącz się i zadzwoń”
Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości podczas rozmowy, najlepiej natychmiast się rozłącz. Nie warto wdawać się w dyskusję i pod żadnym pozorem nie należy przekazywać pieniędzy, kodów BLIK ani danych osobowych. Po zakończeniu połączenia dobrze jest odczekać chwilę i samodzielnie zadzwonić do członka rodziny, którego głos rzekomo słyszałeś. Należy użyć numeru zapisanego w twoim telefonie, by skutecznie zweryfikować całą sytuację. Warto też pamiętać o złotej zasadzie, o której przypomina Rządowe Centrum Bezpieczeństwa: żadna instytucja, ani bank, ani policja, nigdy nie prosi telefonicznie o przelanie pieniędzy.
Podcasty
Playlisty tematyczne
