- Eksperci szacują, że do 2030 roku nawet 80 tysięcy polskich firm rodzinnych stanie przed wyzwaniem sukcesji
- Przekazanie firmy w rodzinie poprzez darowiznę jest całkowicie zwolnione z podatku, co pozwala uniknąć dodatkowych kosztów
- Analiza danych pokazuje, że fundacja rodzinna stała się kluczowym narzędziem do zabezpieczenia firmy na wypadek śmierci właściciela
- Skuteczne przygotowanie następcy w firmie to proces, który powinien trwać od 5 do nawet 10 lat, aby uniknąć rodzinnych konfliktów
Brak planu na sukcesję w firmach rodzinnych. Jak duży jest to problem w Polsce?
Zaskakująco niewielu polskich przedsiębiorców myśli o przyszłości swojej firmy rodzinnej i o tym, co stanie się po przekazaniu sterów następcom. Jak się okazuje, tylko 15% z nich posiada formalny plan sukcesji, a aż 37% nie wskazało nawet potencjalnego następcy. To sygnał alarmowy, który pokazuje skalę wyzwania. Trzeba bowiem pamiętać, że dziedziczenie firmy to nie jest tylko prywatna sprawa, ale problem, który dotyka całej polskiej gospodarki. To właśnie firmy rodzinne stanowią jej kręgosłup, generując blisko połowę miejsc pracy w sektorze prywatnym.
Skala nadchodzącej zmiany jest ogromna. Szacuje się, że do 2030 roku od 60 do nawet 80 tysięcy polskich firm rodzinnych będzie musiało zmierzyć się z procesem przekazania władzy. Co więcej, aż 51% tych przedsiębiorstw wciąż prowadzone jest przez pierwsze pokolenie założycieli, co oznacza, że fala sukcesji jest nieunikniona. Brak przygotowania może prowadzić nie tylko do bolesnych, rodzinnych konfliktów, ale także do upadku dobrze prosperujących biznesów.
Testament czy darowizna? Sprawdź, jak przekazać firmę w rodzinie bez podatku
Do najpopularniejszych narzędzi, jeśli chodzi o przekazanie firmy w rodzinie, należą testament i darowizna. Każde z tych rozwiązań ma swoje zalety. Testament z tak zwanym zapisem windykacyjnym pozwala precyzyjnie wskazać, kto i jakie składniki przedsiębiorstwa ma otrzymać. Warto jednak pamiętać o instytucji zachowku, która gwarantuje najbliższym członkom rodziny prawo do części spadku. Alternatywą jest darowizna dokonana za życia. Co ważne, w kręgu najbliższej rodziny (np. między rodzicami a dziećmi) jest ona całkowicie zwolniona z podatku, co stanowi odpowiedź na częste pytanie, jak uniknąć podatku od darowizny. Dodatkowo, od 7 stycznia 2026 roku weszły w życie nowe, uproszczone zasady rozliczania podatku dla rolników, co znacznie zmniejsza formalności przy przekazywaniu gospodarstw rolnych.
Jak zabezpieczyć firmę na wypadek śmierci? Wyjaśniamy, czym jest zarząd sukcesyjny i fundacja rodzinna
Nagła śmierć właściciela jednoosobowej działalności gospodarczej często oznacza paraliż firmy, zamrożenie kont i utratę kontraktów. Aby temu zapobiec, w 2018 roku wprowadzono instytucję zarządu sukcesyjnego, która jest jak „ubezpieczenie na życie” dla biznesu. Umożliwia ona dalsze, nieprzerwane działanie przedsiębiorstwa przez maksymalnie dwa lata (a w wyjątkowych przypadkach nawet do pięciu lat), dając spadkobiercom czas na podjęcie decyzji co do przyszłości firmy.
Z kolei od maja 2023 roku ogromną popularność zyskuje fundacja rodzinna, która stała się nowoczesnym narzędziem do zarządzania majątkiem. Do kwietnia 2025 roku zarejestrowano ich już ponad 2500, a ich głównym celem jest ochrona firmy przed podziałem i zapewnienie jej ciągłości przez pokolenia. Fundacja pozwala oddzielić sprawy biznesowe od prywatnych i profesjonalnie zarządzać rodzinnym kapitałem, co jest szczególnie ważne przy większych przedsiębiorstwach.
Jak dobrze przygotować następcę w firmie? Porady, jak uniknąć rodzinnych konfliktów
Skuteczna sukcesja to proces, a nie jednorazowe wydarzenie. Dlatego eksperci zalecają, aby przekazywanie obowiązków następcy trwało od 5 do nawet 10 lat. Taki czas pozwala na płynne wdrożenie, przekazanie kluczowej wiedzy i, co niezwykle ważne, zdobycie zaufania pracowników. Aby uniknąć rodzinnych sporów, dobrym pomysłem może być spisanie tak zwanej konstytucji firmy, czyli dokumentu określającego wspólne wartości, zasady zarządzania i rozwiązywania konfliktów. A gdy emocje biorą górę, nieocenionym narzędziem okazują się mediacje rodzinne, które pozwalają stronom samodzielnie wypracować porozumienie bez kosztownej i długotrwałej batalii sądowej.
Podcasty
Playlisty tematyczne
