Spis treści
Najpierw byli parą tylko na scenie
Władysław Hańcza poznał Barbarę Ludwiżankę w 1934 roku w Teatrze Polskim w Poznaniu. Nie był wtedy wolnym mężczyzną. Miał żonę, aktorkę Helenę Chaniecką (+60 l.), oraz małego syna Władysława. Ludwiżanka wspominała później, że początkowo Hańcza wcale nie zawrócił jej w głowie. Łączyła ich przede wszystkim praca. Coraz częściej grywali jednak razem, także jako para.
Byłam jego sceniczną amantką, aż doszło do prawdziwych oświadczyn – opowiadała po latach.
Teatr zaczął więc mieszać się z prawdziwym życiem.
Po wojnie musieli odnaleźć się na nowo
Podczas okupacji oboje zrezygnowali z oficjalnego grania dla Niemców. Po powstaniu warszawskim ich drogi zostały rozdzielone. Barbara trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie, a następnie została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec. Rozłąka była długa. Ponownie spotkali się dopiero w 1948 roku. Rok po spotkaniu, w 1949 roku, Barbara Ludwiżanka i Władysław Hańcza zostali małżeństwem. Można byłoby pomyśleć, że po wojnie, rozłące i latach oczekiwania nic już nie będzie w stanie ich rozdzielić. Ich wspólne życie okazało się jednak bardzo burzliwe.
W teatrze szeptano o romansach
Hańcza był wysokim, postawnym mężczyzną o niezwykle charakterystycznym głosie. Miał ogromny temperament i – jak wspominali ludzie teatru – duże powodzenie u kobiet. Sam mówił bez skrępowania: „Ja kobiety lubię, mając pełną świadomość ich wad”. Przez lata w środowisku teatralnym plotkowano o jego pozamałżeńskich fascynacjach. Najgłośniej było o Elżbiecie Barszczewskiej, wielkiej gwieździe polskiej sceny i prywatnie kobiecie bliskiej Barbarze Ludwiżance.
O ich relacji pisała później także Nina Andrycz, która znała bohaterów tej historii z Teatru Polskiego. Określała ją jako niebezpieczne uczucie, które mogło zaszkodzić obojgu. Podobno kiedy plotki zaczęły zataczać coraz szersze kręgi, Hańcza i Barszczewska mieli zakończyć znajomość.
Ale również o Barbarze Ludwiżance krążyły podobne historie. Pisano, że w okresie małżeńskiego kryzysu miała zbliżyć się do Jerzego Kreczmara. Po latach ona sama nie próbowała przedstawiać ich związku jako idealnego. „Różnie między nami bywało” – przyznawała.
Największy cios przyszedł w 1966 roku
O ile plotki o romansach można było przeczekać, z kolejnym ciosem nie dało się już tak łatwo sobie poradzić. W 1966 roku zmarł jedyny syn Władysława Hańczy z pierwszego małżeństwa. Władysław junior miał zaledwie niespełna 34 lata. Podobnie jak rodzice próbował swoich sił w aktorstwie.
Późniejsze publikacje opisywały relacje ojca z synem jako trudne i niezbyt bliskie. Według prasowych relacji po jego śmierci Hańcza miał zmagać się z wyrzutami sumienia i zadawać sobie pytanie, czy był wystarczająco dobrym ojcem.
Nie sposób dziś zajrzeć mu do głowy. Pewne jest jednak, że śmierć jedynego syna była potężną rodzinną tragedią. I właśnie wtedy Barbara i Władysław mieli szczególnie boleśnie poczuć, że sami nie doczekali się wspólnego dziecka.
Byliśmy zbyt zajęci pracą, nie mieliśmy czasu na dziecko. Dopiero po śmierci Władka juniora pożałowaliśmy, że nie jesteśmy rodzicami, ale było już za późno – wspominała Ludwiżanka.
Największa sława przyszła po tragedii
Los ułożył to przewrotnie. Niedługo po największym prywatnym dramacie Hańczy rozpoczął się okres, który przyniósł mu ogromną popularność. W 1967 roku pojawił się jako Władysław Kargul w „Samych swoich”. Później był Maciejem Boryną w „Chłopach”, Januszem Radziwiłłem w „Potopie”, zagrał też w kolejnych częściach sagi o Kargulach i Pawlakach. Miliony Polaków pokochały jego tubalny głos, potężną sylwetkę i ekranowy temperament.
Prywatny Hańcza pozostawał znacznie mniej znany. Sam mówił, że należy do aktorów, których publiczność właściwie nie zna „bez szminki”. O małżeństwie z Barbarą też nie opowiadał wiele. Plotkowano o kryzysach i zdradach, ale kiedy emocje opadały, oni wciąż byli razem. Barbara po latach mówiła nawet, że wolała silny charakter męża od jego nieobecności.
Wróżka miała podać mu datę graniczną
Według wspomnień Władysław Hańcza miał kiedyś usłyszeć od wróżki, że umrze w wieku 72 lat. Sam aktor wspominał o przepowiedni i mówił, że jego zachłanność na życie wynikała z poczucia pośpiechu.
Przepowiedziano mi, że umrę w 72. roku życia, niewiele czasu zostało, by cieszyć się uśmiechami losu - wyznał w jednym z wywiadów.
W 1977 roku razem z Barbarą wyjechał na Sycylię. Podczas podróży zaczął źle się czuć. Małżonkowie wrócili do Polski, a Hańcza trafił do szpitala. Barbara odwiedzała go, ale nadal wieczorami grała w teatrze.
Aktor odszedł 19 listopada 1977 roku w wieku 72 lat. Ona wtedy grała. „Gdy wchodziłam na scenę, koledzy już wiedzieli, że mąż nie żyje” – wspominała później. O śmierci Hańczy dowiedziała się po spektaklu. Nazajutrz ponownie pojawiła się w teatrze. „Następnego dnia też grałam. Tak było mi lżej” – tłumaczyła.
Trudno wyobrazić sobie bardziej symboliczny finał ich wspólnej historii. To teatr ich połączył. To na scenie grali pierwszych zakochanych. I teatr był z Barbarą również w chwili, gdy została sama. Przeżyła męża o trzynaście lat. Nigdy nie twierdziła, że ich małżeństwo było łatwe. Mimo to właśnie o Władysławie powiedziała pod koniec życia: „Różnie między nami bywało, ale wiem, że byłam miłością życia Władka. Całe życie to ja na niego czekałam, teraz on czeka na mnie...”. Barbara Ludwiżanka zmarła w 1990 roku. Spoczęła obok męża na Powązkach. Tym razem żadne z nich nie musiało już na drugie czekać.