Śląskie to nie tylko kopalnie i przemysł
W powszechnej opinii województwo śląskie kojarzy się przede wszystkim z kopalniami, hutami i przemysłową historią regionu. W rzeczywistości jednak krajobraz jest znacznie bardziej zróżnicowany. W wielu miejscach można znaleźć rozległe jeziora, zalewy i zbiorniki wodne, które przyciągają turystów, wędkarzy oraz miłośników sportów wodnych.
Co ciekawe, wiele z nich powstało stosunkowo niedawno. Część to sztuczne zbiorniki utworzone w dawnych wyrobiskach piasku wykorzystywanego przez kopalnie. Dziś pełnią zupełnie inną rolę – stały się popularnymi miejscami rekreacji i wypoczynku.
Do najbardziej znanych należą zbiorniki Pogoria w Dąbrowie Górniczej o łącznej powierzchni około 800 hektarów, Zalew Sosina w Jaworznie czy Jezioro Paprocańskie w Tychach. W regionie znajdują się także Jezioro Łąckie w Łące koło Pszczyny oraz Jezioro Rybnickie w Rybniku.
Latem wielu mieszkańców wybiera również mniej znane miejsca. Popularnością cieszą się na przykład pożwirowe wyrobiska nad Odrą w powiecie wodzisławskim, gdzie można pływać, wędkować lub po prostu odpocząć nad wodą.
Największe jezioro w województwie śląskim
Największym zbiornikiem wodnym w regionie jest Jezioro Goczałkowickie, które przez wielu nazywane jest „śląskim morzem”. To ogromny zbiornik zaporowy na Wiśle utworzony w 1956 roku poprzez spiętrzenie rzeki zaporą w Goczałkowicach-Zdroju.
Jego rozmiary robią wrażenie. Maksymalna powierzchnia zbiornika wynosi około 3200 hektarów, a całkowita pojemność sięga 168 milionów metrów sześciennych wody. Sama zapora ma niemal 3 kilometry długości, co czyni ją jedną z największych konstrukcji hydrotechnicznych w regionie.
Zbiornik powstał przede wszystkim z myślą o zaopatrzeniu w wodę szybko rozwijającego się Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Do dziś pełni kluczową rolę – dostarcza około 38 procent uzdatnionej wody powierzchniowej dla systemu wodociągowego obsługującego znaczną część aglomeracji.
Oprócz tego pełni funkcję retencyjną, chroniąc region przed powodziami, a także wspiera gospodarkę rybacką.
Zobaczcie "śląskie morze" na zdjęciach:
7
Historia powstania zbiornika
Pomysł budowy wielkiego zbiornika wodnego na górnej Wiśle pojawił się już przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Jednym z pierwszych, którzy proponowali taką inwestycję, był późniejszy prezydent Polski Gabriel Narutowicz.
Do realizacji projektu wrócono dopiero po II wojnie światowej. Dynamiczny rozwój przemysłu na Górnym Śląsku spowodował rosnące zapotrzebowanie na wodę pitną i przemysłową. W 1947 roku rozpoczęto szczegółowe analizy i przygotowania do budowy zbiornika.
Prace projektowe zakończono w 1949 roku, a rok później rozpoczęto budowę zapory. Inwestycja trwała do 1955 roku.
Powstanie jeziora wiązało się jednak z ogromnymi zmianami dla mieszkańców okolicy. Aby stworzyć zbiornik, konieczne było przesiedlenie około 2000 osób z 428 gospodarstw, głównie z miejscowości Zarzecze.
Polecany artykuł:
Ogromny zbiornik na granicy historycznych regionów
Jezioro leży w Dolinie Górnej Wisły, w obrębie Kotliny Oświęcimskiej. Powstało na odcinku rzeki zwanym Małą Wisłą, czyli między jej źródłami a ujściem Przemszy.
Geograficznie zbiornik znajduje się około 5 kilometrów od Pszczyny oraz w pobliżu Czechowic-Dziedzic. Co ciekawe, obejmuje obszary zarówno Górnego Śląska, jak i Śląska Cieszyńskiego, a jego powstanie doprowadziło do zatopienia dawnej historycznej granicy między tymi regionami.
Wzdłuż północnego brzegu przebiega droga wojewódzka nr 939, natomiast niedaleko południowej części jeziora biegnie linia kolejowa łącząca Czechowice-Dziedzice z Chybiem.
Miejsce wyjątkowe dla przyrody
Choć zbiornik powstał jako inwestycja hydrotechniczna, z czasem stał się także niezwykle ważnym obszarem przyrodniczym. W jego okolicach odnotowano aż 258 gatunków ptaków, w tym ponad sto lęgowych.
Występują tu m.in. rzadkie gatunki ptaków wodno-błotnych, takie jak czapla purpurowa, mewa czarnogłowa czy rybitwy. Podczas migracji można tu obserwować ogromne stada ptaków – nawet kilka tysięcy gęsi czy kormoranów.
Ze względu na wyjątkową wartość przyrodniczą cały zbiornik znajduje się dziś w obszarze Natura 2000 – Dolina Górnej Wisły.
Podcasty
Playlisty tematyczne
