Prawa pacjenta w szpitalu, o których mało kto wie. Ich znajomość może przywrócić poczucie kontroli.

• Zgodnie z przepisami pierwsza kopia twojej dokumentacji medycznej zawsze musi być udostępniona bezpłatnie
• Najnowszy raport NIK wskazuje, że prawa pacjenta w szpitalu nie są w pełni respektowane w 65% kontrolowanych placówek
• Masz pełne prawo do odmowy leczenia na każdym jego etapie i nie musisz podawać przyczyny swojej decyzji

Pobyt w szpitalu to dla seniora duży stres. Co mówią najnowsze badania?

Pobyt w szpitalu to dla wielu osób, a zwłaszcza seniorów, wyjątkowo stresujące doświadczenie. Lęk przed szpitalem i poczucie bezradności to emocje, które niestety towarzyszą wielu pacjentom. 

Te trudne odczucia potęguje ogólna ocena stanu zdrowia. Niestety, na tle Unii Europejskiej wypadamy blado – według danych Eurostatu, niecałe 20% polskich seniorów określa swoje zdrowie jako dobre. Sygnałem alarmowym jest również brak odpowiedniej komunikacji ze strony personelu, co dodatkowo pogarsza sytuację. Badanie Głównego Urzędu Statystycznego ujawniło, że w 2023 roku tylko 19% starszych pacjentów otrzymało od pielęgniarek jasne wyjaśnienie wykonywanych przy nich czynności.

Jakie masz prawa w szpitalu? Co gwarantuje ustawa i gdzie jest problem?

Warto wiedzieć, że każdy pacjent w Polsce, niezależnie od wieku, ma szereg praw gwarantowanych przez Ustawę o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Podstawowe prawa pacjenta w szpitalu to między innymi opieka zdrowotna zgodna z aktualną wiedzą medyczną, poszanowanie intymności i godności oraz prawo do zachowania tajemnicy lekarskiej. To nie są przywileje, ale twarde przepisy, których placówki medyczne muszą bezwzględnie przestrzegać.

Niestety, teoria nie zawsze idzie w parze z praktyką, co potwierdzają dane Rzecznika Praw Pacjenta z lat 2019-2021, gdzie w aż 74% spraw stwierdzono naruszenia. Najnowszy raport Najwyższej Izby Kontroli z 2023 roku również nie napawa optymizmem. Wskazuje on, że w 65% kontrolowanych szpitali pacjenci nie mieli pełnego dostępu do wymaganych informacji. To pokazuje, jak ważne jest, aby seniorzy i ich bliscy znali swoje uprawnienia i świadomie je egzekwowali.

Dostęp do dokumentacji medycznej i zrozumiała informacja. Poznaj swoje prawa

Dostęp do własnej historii leczenia to fundamentalne prawo, które ułatwia świadome uczestnictwo w procesie zdrowienia. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia, od 4 maja 2019 roku pierwsza kopia dokumentacji medycznej musi być udostępniona pacjentowi bezpłatnie, a wgląd do niej na miejscu w placówce jest zawsze darmowy. Co więcej, raport Rzecznika Praw Pacjenta z 2020 roku podkreśla, że masz prawo do otrzymania informacji o swoim stanie zdrowia w sposób przystępny i zrozumiały. Jeśli niezrozumiały język medyczny jest dla ciebie barierą, warto poprosić lekarza o wyjaśnienie wszystkiego prostszymi słowami. Pamiętaj, to jego obowiązek.

Prawo do odmowy leczenia i asertywność. Jak dbać o swoje granice w szpitalu?

Twoja zgoda jest kluczowa w procesie leczenia, a prawo do odmowy jest jej naturalnym uzupełnieniem. Orzecznictwo sądowe z 2023 roku potwierdza, że możesz odmówić zgody na zabieg medyczny bez podawania przyczyny, a lekarz nie może wywierać na tobie presji. Warto również pamiętać, że nie obowiązuje rejonizacja i masz prawo wybrać dowolny szpital na terenie całej Polski. Aby skutecznie komunikować się z personelem medycznym, warto stosować zasady asertywności, takie jak mówienie jasno i zwięźle, skupianie się na rozwiązaniach oraz odnoszenie się z szacunkiem, ale przy jednoczesnym, stanowczym wyrażaniu swoich potrzeb i zadawaniu pytań.