- Analiza UOKiK potwierdza, że od 2023 roku obowiązuje zakaz przyjmowania płatności na pokazach handlowych, co wzmacnia ochronę seniorów
- Prawo do odstąpienia od umowy zawartej podczas pokazu handlowego wynosi 14 lub nawet 30 dni, dając czas na przemyślenie decyzji
- Badanie z 2025 roku ujawnia, że blisko połowa seniorów miała do czynienia z próbą oszustwa na pokazach
- Darmowe badania i gwarantowane nagrody to najczęstsze pułapki na seniorów stosowane przez nieuczciwych sprzedawców
Zakaz płatności na pokazach handlowych. Jak nowe prawo chroni seniorów od 2023 roku?
Od stycznia 2023 roku obowiązują nowe, znacznie surowsze przepisy, które mają chronić konsumentów przed pułapkami i nieuczciwymi praktykami na pokazach handlowych. Najważniejszą zmianą jest całkowity zakaz przyjmowania płatności od klientów podczas samego spotkania. Oznacza to, że sprzedawca nie może żądać od nas gotówki ani przyjmować płatności kartą, zanim upłynie termin na odstąpienie od umowy.
Według informacji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), wprowadzono także zakaz zawierania umów o kredyt konsumencki w trakcie pokazu lub wycieczki. Każda taka umowa, podpisana w tych okolicznościach, jest z mocy prawa nieważna i nie rodzi żadnych zobowiązań. Te regulacje wzmacniają prawa konsumenta seniora i dają czas na spokojne przemyślenie zakupu bez presji ze strony sprzedawcy.
Jak zrezygnować z zakupu na pokazie? Masz na to 14 lub 30 dni
Pochopna decyzja podjęta na pokazie handlowym to jeszcze nie koniec świata. Prawo stoi po stronie konsumenta, dając możliwość odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa bez podawania jakiejkolwiek przyczyny. Na podjęcie decyzji mamy standardowo 14 dni od daty zawarcia umowy lub otrzymania towaru. Co ważne, jak podaje UOKiK, ten termin wydłuża się do 30 dni, jeśli umowę podpisaliśmy podczas nieumówionej wizyty w naszym domu lub na zorganizowanej przez sprzedawcę wycieczce. Sprzedawca ma również obowiązek wręczyć nam egzemplarz umowy w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku, co jest podstawą do ewentualnego odstąpienia.
Darmowe badania i nagrody to pułapka. Jak oszuści zwabiają seniorów na pokazy?
Sprzedawcy często zastawiają perfidne pułapki na seniorów, aby zwabić ich na swoje prezentacje, co potwierdziły kontrole UOKiK w 2023 roku. Najpopularniejszym pretekstem są zaproszenia na rzekomo darmowe badania, akcje prozdrowotne lub odbiór gwarantowanej nagrody. Celem jest wywołanie u zaproszonych osób poczucia, że otrzymały coś za darmo, co ma je skłonić do dokonania zakupu z wdzięczności.
Wspomniany urząd ustalił, że w rzeczywistości obiecane nagrody są bezwartościowe, a ceny produktów na pokazach bywają wielokrotnie zawyżone. Weryfikacja tych praktyk, często prowadzona przez kontrolerów incognito, doprowadziła w 2023 roku do nałożenia kar finansowych na trzy firmy (Redice, Healthy Life oraz Better Life Technology) w łącznej kwocie ponad 3,6 miliona złotych. To pokazuje, że instytucje państwowe aktywnie walczą z tego typu nadużyciami.
Oszustwa na pokazach w liczbach. Ile pieniędzy tracą polscy seniorzy?
Dane jasno pokazują, że osoby starsze są głównym celem nieuczciwych sprzedawców na pokazach handlowych, a większość zawieranych tam umów dotyczy konsumentów powyżej 60. roku życia. Jedno z badań przeprowadzonych w 2025 roku ujawniło niepokojącą skalę problemu: aż 46% seniorów miało do czynienia z próbą oszustwa. Niestety, co ósma taka próba (12%) okazała się dla przestępców skuteczna.
Skutki finansowe bywają bardzo dotkliwe, co potwierdzają dane z 2023 roku. Średnia kwota stracona przez jedną oszukaną osobę wyniosła aż 1 791,03 zł, co stanowiło wzrost o 169% w porównaniu z rokiem poprzednim. Te liczby to sygnał alarmowy, który pokazuje, że zagrożenie jest realne, a oszuści stają się coraz bardziej zuchwali w wyłudzaniu pieniędzy.
Jak się chronić przed oszustwem na pokazie? Kluczowe zasady i porady
Jak zatem nie dać się oszukać i uniknąć finansowej pułapki? Kluczową zasadą bezpieczeństwa jest asertywność i niepodejmowanie pochopnych decyzji. Nigdy nie podpisujmy dokumentów pod presją czasu i zawsze zabierajmy umowę do domu, by na spokojnie ją przeczytać, najlepiej konsultując jej treść z bliskimi. Przed zakupem warto sprawdzić rzeczywistą wartość oferowanego produktu w internecie lub innych sklepach, ponieważ ceny na pokazach bywają mocno zawyżone. Pamiętajmy, że nawet jeśli podpisaliśmy umowę, mamy ustawowe prawo do odstąpienia od niej w określonym terminie, co jest naszym najsilniejszym narzędziem obrony.