Kiedy zaczyna się i kończy Wielki Post w 2026 roku?
Wielki Post w 2026 roku rozpocznie się w Środę Popielcową, która przypada na 18 lutego. Jest to data ruchoma, uzależniona od terminu Wielkanocy. Okres ten liturgicznie zakończy się w Wielki Czwartek, 2 kwietnia, przed wieczorną Mszą Wieczerzy Pańskiej, która rozpoczyna Triduum Paschalne.
Ile naprawdę trwa Wielki Post?
Tradycyjnie mówi się o 40 dniach Wielkiego Postu, co ma symboliczne znaczenie, nawiązujące m.in. do 40-dniowego postu Jezusa na pustyni, 40 lat wędrówki Izraelitów czy 40 dni potopu. Jednak kalendarzowo, od Środy Popielcowej do Wielkanocy, dni jest więcej. Wynika to z faktu, że niedziele, choć wliczają się do okresu Wielkiego Postu, nie są dniami postu sensu stricto.
Co oznacza Wielki Post? Czas pokuty i nawrócenia
Wielki Post to przede wszystkim czas pokuty, nawrócenia i duchowego przygotowania do Świąt Wielkanocnych, upamiętniających Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Kościół zachęca wiernych do skupienia się na trzech filarach: poście, jałmużnie i modlitwie. Papież Leon XIV w orędziu na Wielki Post 2026 wzywa również do "postu od słów, które ranią", podkreślając znaczenie rezygnacji z ostrych słów i oszczerstw.
Niezwykłe tradycje i zwyczaje Wielkiego Postu
Wielki Post to nie tylko duchowe umartwienia, ale także bogactwo tradycji, z których wiele przetrwało do dziś:
Środa Popielcowa: początek drogi
W Środę Popielcową, na znak żałoby i pokuty, głowy wiernych posypywane są popiołem pochodzącym ze spalonych zeszłorocznych palm wielkanocnych. Obrzędowi towarzyszą słowa: "Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz" lub "Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię". Choć udział we Mszy Świętej w Popielec nie jest obowiązkowy, Kościół gorąco do niego zachęca.
Post ścisły i wstrzemięźliwość
W Środę Popielcową oraz w Wielki Piątek obowiązuje post ścisły i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Post ścisły oznacza spożycie trzech posiłków w ciągu dnia, z czego tylko jeden do syta. Obowiązek wstrzemięźliwości dotyczy osób powyżej 14. roku życia, natomiast post ścisły – pełnoletnich do 60. roku życia. W pozostałe piątki Wielkiego Postu obowiązuje wstrzemięźliwość od mięsa.
Nabożeństwa wielkopostne
Charakterystyczne dla Wielkiego Postu są nabożeństwa Drogi Krzyżowej i Gorzkich Żali. Droga Krzyżowa pozwala kontemplować ostatnie chwile życia Jezusa, a jej tradycja wywodzi się z Jerozolimy i została rozpowszechniona w średniowieczu przez franciszkanów. Gorzkie Żale to natomiast typowo polskie nabożeństwo pasyjne, które po raz pierwszy odprawiono w Warszawie w 1707 roku.
Zmiana liturgii i kolorów
W okresie Wielkiego Postu liturgia jest wyciszona, nie śpiewa się hymnu "Chwała na wysokości Bogu", a dominującym kolorem szat liturgicznych jest fiolet. Wyjątkiem jest czwarta niedziela postu, zwana Laetare (Niedziela Radości), kiedy to kapłani mogą przywdziać szaty w kolorze różowym.
Dawne zwyczaje: Od żuru po garkotłuka
W przeszłości Wielki Post był czasem znacznie surowszych praktyk. Rezygnowano nie tylko z mięsa, ale i z produktów odzwierzęcych, takich jak mleko czy jajka. Czyszczono garnki z resztek tłuszczu zwierzęcego, a popularną potrawą był żur. W XIX wieku na części ziem polskich obchodzono również "przedpoście", czyli okres wprowadzający w nastrój Wielkiego Postu. Ciekawym, choć świeckim, zwyczajem było "wybijanie półpościa" w połowie postu, nazywane dniem Garkotłuka, podczas którego rozbijano gliniane garnki z popiołem.
Kalendarz Wielkiego Postu 2026: kluczowe daty
- Środa Popielcowa: 18 lutego 2026
- Niedziela Laetare (4. Niedziela Wielkiego Postu): 15 marca 2026
- Niedziela Palmowa (Niedziela Męki Pańskiej): 29 marca 2026
- Wielki Czwartek: 2 kwietnia 2026
- Wielki Piątek: 3 kwietnia 2026
- Wielka Sobota: 4 kwietnia 2026
- Wielkanoc: 5 kwietnia 2026
Podcasty
Playlisty tematyczne
