Wymioty u dziecka. Kiedy trzeba jechać do lekarza?

• Najczęstszą przyczyną nagłych wymiotów jest infekcja żołądkowo-jelitowa, która zwykle ustępuje w ciągu kilku dni
• Najważniejszym powikłaniem wymiotów u dziecka jest odwodnienie, szczególnie groźne u niemowląt
• Zielone lub krwawe wymioty, silny ból brzucha i zaburzenia świadomości wymagają natychmiastowej pomocy medycznej
• W domu najważniejsze jest częste podawanie dziecku małych porcji płynów oraz obserwowanie, czy oddaje mocz

Wymioty u dziecka: co może je wywołać?

Wymioty u dziecka najczęściej są objawem wirusowej infekcji przewodu pokarmowego, zwłaszcza gdy dołączają biegunka, gorączka lub ból brzucha. Mogą też wystąpić przy infekcji ucha, anginie, kaszlu, chorobie lokomocyjnej albo po zjedzeniu czegoś, co podrażniło żołądek. Same wymioty nie pozwalają jednak jednoznacznie ustalić ich przyczyny.

Przy typowej infekcji wymioty często słabną po jednym lub dwóch dniach, a u większości dzieci ustępują w ciągu trzech dni. Pilnej konsultacji wymaga jednak sytuacja, gdy dziecko ma silny ból brzucha lub ból w jednym, wyraźnie wskazanym miejscu, ma wzdęty brzuch, wymiotuje po urazie głowy albo mogło połknąć lek, detergent, baterię lub inną niebezpieczną substancję.

Odwodnienie przy wymiotach u dziecka. Jak rozpoznać pierwsze sygnały?

Do odwodnienia dochodzi wtedy, gdy dziecko traci płyny i nie wypija ich wystarczająco dużo albo zwraca wszystko, co wypije. Ryzyko jest większe u niemowląt, szczególnie przed 6. miesiącem życia, oraz gdy występują jednocześnie biegunka i gorączka. Nie trzeba czekać na wszystkie objawy naraz, aby skonsultować się z lekarzem.

O możliwym odwodnieniu mogą świadczyć następujące sygnały:

• wyraźnie rzadsze oddawanie moczu, sucha pieluszka przez wiele godzin lub bardzo ciemny mocz
• sucha buzia i język, brak łez podczas płaczu oraz zapadnięte oczy
• nietypowa senność, apatia, rozdrażnienie lub wyraźne osłabienie
• blada lub marmurkowata skóra, zimne dłonie i stopy
• u niemowlęcia zapadnięte ciemiączko

Jeśli dziecko jest bardzo senne, trudno je dobudzić, nie reaguje jak zwykle albo nie ma siły pić, potrzebuje pilnej pomocy medycznej. Nie należy wtedy czekać, aż po dłuższym śnie samo uzupełni płyny.

Kiedy przy wymiotach u dziecka potrzebna jest pilna pomoc?

Należy natychmiast zgłosić się na SOR, gdy wymiociny są zielone, zawierają krew albo są ciemne i przypominają fusy z kawy. Pilnej pomocy wymaga również silny, stały lub narastający ból brzucha, twardy albo wyraźnie wzdęty brzuch oraz objawy mogące wskazywać na zapalenie wyrostka. Jeśli dziecko straciło przytomność, ma drgawki, jest splątane, bardzo wiotkie lub ma trudności z oddychaniem, należy zadzwonić pod numer 112.

Z lekarzem należy skontaktować się jeszcze tego samego dnia, jeśli dziecko zwraca każdy wypity płyn, wymioty wyraźnie się nasilają lub pojawiły się po urazie głowy. Niepokojące są także wymioty połączone z silnym bólem głowy, sztywnością karku, światłowstrętem, wysypką, która nie blednie po uciśnięciu, albo wysoką gorączką. Jeśli niemowlę ma mniej niż 3 miesiące i powtarzają się u niego wymioty, należy bez zwlekania skontaktować się z lekarzem.

Z lekarzem warto skonsultować się również wtedy, gdy wymioty trwają ponad 24 godziny, dziecko ma objawy odwodnienia albo jego stan wyraźnie pogarsza się zamiast stopniowo się poprawiać. Szczególną ostrożność trzeba zachować u dziecka z cukrzycą, chorobą nerek, inną chorobą przewlekłą lub obniżoną odpornością.

Co robić w domu, gdy dziecko wymiotuje, ale nie ma objawów alarmowych?

Gdy dziecko jest przytomne, reaguje jak zwykle i nie ma objawów alarmowych, najważniejsze jest podawanie mu małych porcji płynów, ale często. Duża ilość płynu wypita naraz może wywołać kolejne wymioty. Najlepiej sprawdza się doustny płyn nawadniający przeznaczony dla dzieci, ponieważ uzupełnia wodę i elektrolity w odpowiednich proporcjach.

Karmienie piersią należy kontynuować. Jeśli po dłuższym karmieniu dziecko wymiotuje, warto przystawiać je do piersi częściej, ale na krócej. Gdy stan dziecka się poprawia, można stopniowo proponować mu lekkostrawne posiłki, bez zmuszania do jedzenia. Soki, napoje gazowane i słodkie napoje nie są dobrym wyborem przy wymiotach i biegunce, ponieważ mogą nasilać dolegliwości.

Nie podawaj na własną rękę leków przeciwwymiotnych ani leków przeciwbiegunkowych przeznaczonych dla dorosłych. Zapisz, kiedy zaczęły się wymioty, ile razy dziecko zwymiotowało oraz czy oddaje mocz, ma gorączkę, ból brzucha lub biegunkę. Te informacje ułatwią rozmowę z lekarzem, jeśli stan dziecka nie poprawi się lub pojawią się sygnały ostrzegawcze.

Źródła:

• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Treating Vomiting: What to Do When Your Child is Throwing Up)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Causes of Vomiting in Infants & Children)
• NICE (Diarrhoea and vomiting caused by gastroenteritis in under 5s: diagnosis and management)
• NHS (When to get urgent medical help for babies and children under 5)
• Pacjent.gov.pl (Co robić w przypadku zatrucia?)